غالباً حالت خواب در چشمهايم پيداست ؛ مثل اينكه چشمهايم پر از خواب و پر از خاك است ، و در عين حال بخواهم بخوابم ، خوابم نمىآيد . و پيوسته يك جورى هستم ديگر ؛ « الْخَيْرُ فيما وَقَعَ » .
مقطوع من اين است كه اين حال مانند احوال خَلسه نيست ؛ يك گرفتگى مخصوص است در حالم ، و مخصوصاً حال خواب در چشم . ان شاء اللَّه دعا بايد كرد .
خداوند خودش عنايت فرمايد ؛ آنچه ماييم از دست ما هيچ چيز برنمىآيد .
* * * شخص ثالث : آيا عالم برزخ براى عموم افراد است ، يا براى كاملين در ايمان و يا كاملين در كفر ؟ و يكى از آياتى را كه به آن استدلال مىكنند براى برزخ اين آيه است :
« وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ »
. « 1 »
آيا مىتوان از اين آيه كه روزى ( رزق ) به برزخيان را نسبت به كسانى قرار مىدهد كه در راه خدا كشته شدهاند ، استفاده كرد كه برزخ براى همه نيست ؟
علامه : در بعضى از روايات اين معنا هست كه برزخ مختص كسانى است كه كامل شدهاند . خلاصه ، به كمَّلين آنها يا به آنهايى كه به تعبير مخصوص : كسى كه ايمان را كامل كرده و كسى كه كفر را كامل كرده است ؛ برزخ مال اين دو دسته است ، و دستهء سوم كسانى هستند كه « مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضاً وَ مَحَضَ الإسلامَ مَحْضاً » نيستند ، پس آنها داراى برزخ نيستند ، و بنابراين روايات ، برزخ اختصاص به كملين از اهل اسلام و از اهل كفر دارد .
و در بعضى از روايات ديگر داريم كه برزخ اختصاص به اينها ندارد ؛ همه در برزخ شريكند ، و همهء افراد بايد پس از مرگ ، عالم برزخ را طى كنند و از آنجا رد
هامش
( 1 ) . آيهء 169 سورهء آل عمران : « و البته چنين گمان مبر كه كسانى كه در راه خدا كشته شدهاند مردگانند ! بلكه آنها زندگانند ، و در پيشگاه پروردگارشان روزى مىخورند ! »