جايى ديگر مىفرمايد : « خداوند است كه آفرينندهء هر چيز است » « 1 » و چون كار خدايى به موجب آيهء بالا يكنواخت است ، نمىتوان فرض كرد كه برخى از حوادث عالم ماده ( عاديات ) از علل و اسباب ، پيدايش مىپذيرند و برخى ديگر از علل و اسباب به كلى عارى و بدون واسطه از خداى جهان به وجود مىآيند .
اما دربارهء دخالت ارادهء نفسانى انبيا در معجزه ، خداوند عزّ اسمه در جايى از كلام خود مىفرمايد : « براى هيچ پيغمبرى ميسر نبود كه آيهاى ( معجزهاى ) بياورد مگر به اذن خدا و همين كه امر خدا آمد ، ميان پيغمبر و مردم حكم مىشود با حكمى كه ثابت و تغييرناپذير است » . « 2 » دلالت آيه بر اين كه معجزه از ارادهء معجزه آورنده سرچشمه مىگيرد واضح است ، زيرا آوردن آيه را منوط به اذن خدا قرار مىدهد و اذن در جايى كار مىكند كه زمينهء اصل مطلب فراهم بوده و از جهت تماميّت زمينه يا رفع موانع نقصى داشته باشد كه با اذن رفع شود و گرنه چنان بود كه نفوس شريفهء انبيا جنبهء سببيّت نسبت به امر معجزه داشتند ، احتياج به اذن معنا نداشت .
ج ) و اما دربارهء اتكاى ارادهء آورندهء معجزه به ارادهء شكستناپذير خدايى عزّ اسمه ، آيهء گذشته در خصوص معجزه و آيههاى زياد ديگرى در پيدايش همهء موجودات و حوادث و وقايع ، زمام همه چيز را از همه جهت به دست خداى تعالى مىسپارند و ملك خالص او قرار مىدهند .
ولى در عين حال شكستناپذير بودن معجزه را آياتى بيان مىكنند ، مانند آيهء شريفهء
« كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي »
« 3 » و آيهء شريفهء
« وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ * إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ * وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ »
« 4 » و همچنين نسبت به
هامش
( 1 ) .« اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ »رعد ، آيه 16
( 2 ) .« وَ ما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ »( 3 ) . خداوند حكم حتمى كرده است كه من و پيغمبران من غلبه خواهيم كرد . ( مجادله ، آيهء 21 )
( 4 ) . سوگند ياد مىكنيم كه به نفع بندگان فرستاده شدهء خود حكم ما تغييرناپذير است . تحقيقاً آنها از يارى مابرخوردار خواهند بود و تحقيقاً سپاه ما غالب خوهند بود ( يا غالب مىباشند ) . ( صافات ، آيهء 173 )