و تحليل مضامين آن برآمده بود ، اگر مىخواست آنچه را كه دخيل در فهم عبارات كتاب مىداند به متن بيفزايد ، متن حاضر از صورت ترجمه خارج مىشد و استناد آن به مصنف كتاب دشوار . لذا مترجم تصميم بر آن گرفت كه در حدّ وسع توضيحاتى را به صورت تعليقه به متن بيفزايد ، تا شايد بعضى را ممدّى باشد و در بعضى موارد هم كه انتقاداتى به ذهن قاصر وى رسيده بود ، در تعليقات متذكر شد و حاصل همان است كه به محضر خوانندگان ارجمند تقديم مىشود .
3 . در كتابى همچون رسائل حاضر كه مشتمل بر آيات و روايات بسيار است ، بديهى است كه بايد ترجمهء آيات و روايت آورده شود . و از طرفى گمان مىرفت كه آوردن متن و ترجمه با هم تاحدّى مملّ باشد ، لذا درمورد روايات ، به صرف آوردن ترجمه بسنده شد و متن اصلى روايات را همه به تعليقات محوّل ساختيم ( و از آوردن متن چند روايت مفصل هم خوددارى كرديم ) . درمورد آيات ، كار را عكس نموده ، آيات را در متن و ترجمه را در پاورقى قرار داديم . ترجمهء آيات عمدتاً برگرفته از ترجمه مرحوم الهى قمشهاى است ، مگر در چند مورد كه به تناسب متن در آن تغييرى صورت گرفت .
4 . يكى از مشكلات متن عربى كتاب ، عدم ذكر مراجع روايات و نشانى آيات است . براى كتابى كه مشحون از آيات و روايات مختلفه است ، اين جهت فىالواقع نوعى نقص است . مترجم بعد از اتمام ترجمه به فكر جبران اين نقيصه برآمد . درمورد آيات ، با وجود معجمهاى قرآنى مختلف اين مشكل مرتفع بود و لذا كار به سرعت انجام گرفت .
اما يافتن مراجع روايات ، با توجه به كثرتشان ، وقت و صبر بيشترى طلب مىكرد .
سبك مرحوم علامه در ذكر روايات اين است كه فقط به ذكر نام كتابى كه روايت موردنظر از آن اخذ شده ، بسنده مىكنند ، مثلًا و فى تفسير القمّى و فى العلل . . . و هكذا .
در بسيارى از موارد به قرائن آيات مورد بحث ، حدس به توفيق مشفوع مىشد
انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — صفحة 15
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٥