بسم الله الرّحمن الرّحيم
بحث عقلى در نفى تثليث ( أقانيم ثلاثه )
تلميذ : يكى از متمايزات دين مقدّس اسلام از دين مسيحيان قضيّهء تثليث است ؛ بلكه اين وجهِ اختلاف ، اصولى است ؛ و بلكه از مهمترين وجوه اصوليّهء اختلاف است .
دين اسلام مردم را به توحيد مىخواند ؛ و اصل قديم را يكى مىشمرد ، و تمام جهات كثرت را از هر قسم و هر نوع ، به آن وجود واحد بر مىگرداند . و دين نصارى در عين اينكه بتصريح انجيل ، خداى را يگانه مىداند ، ولى معذلك براى عالم سه اصل قائل است ، و اين معنى را جزء اصول اعتقاديّه قرار مىدهد ؛ بسرحدّيكه دين مسيح و اعتقاد به تثليث ( سه گانه بودن اصل پيدايش عوالم ) از ملازمات يكديگر شمرده مىشوند .
قرآن كريم ، صريحاً بمبارزه با تثليث قيام كرده است و آن را نه بنا بر تعبّد بلكه بنا بر اصول عقليّه باطل مىشمرد ؛ و قائلين به تثليث را مورد مؤاخذه قرار مىدهد ، و تا حدّيكه تثليث را همرديف و همطراز با شرك مىشمرد . و روش پيامبر اكرم و احتجاجات آن حضرت با مسيحيان ، و روش ائمّهء طاهرين عليهم السّلام و اصحاب و تابعين و علماء اسلام ، از صدر اسلام تا كنون چنين بوده است ؛ و در ردّ تثليث ، كتب و دفاتر و رسائل را مشحون ساخته و با ادلّهء عقليّهء مُتقنه ، اين مذهب را باطل شمرده و بطلان آن را از روى براهين عقليّه مشهود ساختهاند .
و از طرفى مىدانيم كه خصوص تثليث موضوعيّتى براى بطلان ندارد ؛