راجع به اهل بيت رسول خدا وارد مىشود بهطورىكه ضميرهايش ضمير جمع مخاطب مذكر است ؛ مثل عنكم و يطهّركم مىباشد ؛ و عينا مانند وصلهء ناهموارى است كه به خوبى مشخص مىسازد كه ربطى به آيهء قبل و بعد ندارد ؛ و جاى اين خطاب در اينجا نيست .
ولى در اينجا آوردهاند ، تا بواسطهء ملابست ، اذهان عامّه را متوجّه زوجات رسول الله بگردانند . و حسنه تطهير و فقدان رجس را به آنها بچسبانند ؛ و در نتيجه آيهء دوّم بواسطه ادخال اين زيادى به صورت دو آيه در آمده است ؛ و تا يطهركم تطهيرا يك آيه و تا لطيفا خبيرا را آيهاى ديگر قرار داده ؛ و مجموعا آيات راجعه به نساء النّبىّ را سه آيه كردهاند .
تلميذ : راجع به تاريخچه قبله و تحويل قبله و وضع نمازگزاران هنگام تغيير قبله ، آيا كتاب مبسوطى در خاطر مبارك هست ؟
علّامه : براى اين مسائل كه بطور مبسوط شرح داده باشد يكى تاريخ مكّه است و ديگرى تاريخ الحرمين ( مكّه و مدينه ) و يكى از اين دو تا بسيار خوب است ؛ و در آن كيفيّت كعبه و تمام جرياناتى كه در مكّه اتفاق افتاده و پيش آمده است بيان مىكند .
و راجع به شهر مدينه و قبله و كيفيّت تغيير قبله مطالب بسيار نفيسى را بيان مىكند ؛ من در آن سفر اوّل كه مكّه مشرّف شدم در حدود چهل سال قبل قسمتى از آن را مطالعه كردم ؛ و مقدار مختصرى از آن را نيز در تفسير نقل كرديم ؛ در مسئله تحويل قبله در سورهء بقره در جلد اوّل ؛ ولى چون در سفر بوديم نتوانستيم همهء آن را مطالعه كنم ؛ و در اين سفر أخير هم موفّق نشديم از آنجا تهيّه كنيم و با خود بياوريم .
تلميذ : آيا مسلمانها كه در به دو اسلام رو به بيت المقدّس نماز مىخواندند آيا بيت المقدس بعنوان قبله معيّن گرديده بود ، يا اينكه به تبع ساير مذاهب قبله خود را آنجا قرار داده بودند ؟
علّامه : مسلّما در مكّه مكرّمه دأب رسول الله چنين بوده است ، كه در مسجد الحرام نماز مىخواندند بهطورىكه هم كعبه و هم بيت المقدّس در برابر آن حضرت بود ؛ يعنى طورى رو به كعبه مىايستادند كه بيت المقدّس هم قبله قرار مىگرفت . بعد كه به مدينه هجرت كردند ، بدان شكل نبود ؛ و نماز رسول الله و مسلمين رو به بيت المقدّس بود تا زمانى كه يهود اعتراض كردند و بمسلمين طعنه زدند به اينكه آنان از خود قبله ندارند ؛ و چنين و چنان گفتند . تا بالأخره آيات قبله نازل شد ؛ و در حقيقت خوب ركنى است از
مهر تابان ( طبع قديم ) ( فارسى ) — صفحة 292
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٩٢