2 . و جمعى هستند از اشقياء كه بالكليّه آن عالم را فراموش كردهاند و به غير اين نشأة فانيه و لذّات دنيّه چيزى ديگر به خاطر نمىگذارنند ، حتّى آن كه جمعى از آنها از كثرت شقاوت نشأة ديگر غير از اين نشأة را باور نمىكنند ، و پيغمبران و مرسلين را در امر معاد تكذيب مىنمايند ، ايشان را مهر بر ديده و گوش دل زدهاند و راههاى خير و سعادت را بر ايشان بستهاند .
3 . و جمعى ديگر هستند بين بين كه با وجود اين علاقهى دنيّه دست از تحصيل مراتب عليّه برنداشتهاند ، گاهى گوش و دل به شيطان مىدهند و گاهى از مَلَكْ نصيحت مىشنوند ، و گاهى متابعت شيطان مىكنند در فسق و فجور و گاهى اقتدا به اولياء رحمان مىكنند در تضرّع و زارى و عبادت ، و اين جماعت چون روح ايشان را به اعتبار تعلّقات و به جهت خطا و سيّآب بُعْدى عظيم از حضرت بارى عَزِّ اسْمُه و از مقربان درگاه او به هم رسيده ، در وقت خواب كه نفس را از اشتغال بدنى فىالجمله فراغى حاصل شد و خيالات فاسده كه از راه و روزنهاى مشاعر بدنى بر او داخل مىشد مسدود گرديد ، فىالجمله او را آشنايان قديم به ياد مىآيد و با دوستان روحانى طرح اختلاط مىاندازد ، اما چون در اول شب پارهاى از صُوَر خيالات بيدارى هنوز در ضمير خاطر او حاضر است و او به هواى تعلّقات خود پرواز مىكند و ربطش به آن عالم ناقص است ، پس به اين علّت شياطين بر او مستولى مىشوند و خيالات و علايق باطله او را به صورتهاى گوناگون در نظر او مىآورند ، و هر چند از اول شب دور تر مىشود و نقش از خيالات ، بيشتر محو مىشود ، پرواز و به عالم بالا رساتر مىشود ، تا آن كه در وقت سحر از ما بين آسمان و زمين و هوىها و خواهشهاى گوناگون بِدَر رفته و به زير عرش الهى به صحبت مقرّبان فائق گرديد ، استيلاى شيطان ضعيف مىشود لهذا در آن وقت ، خوابهاى رحمانى و افاضات سبحانى بر ارواح مؤمنان فائض مىشود و ايشان را براى نماز و تضرّع و زارى و توبه از آن چه در روز به غفلت كردهاند بيدار مىكند ، و به اين سبب ، نماز شب را در آن وقت مقرّر ساختهاند و آيهى
مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — صفحة 340
مساهمون: الشيخ عباس القمي
ص٣٤٠