عبده » « 1 » يعنى هركس كه بشنود سخن كسى ، پس به تحقيق كه بندگى او نموده است و فرمودند « كل مقصود معبود و كل معبود آله » يعنى هر مقصودى معبود است و هر معبودى خداى مىباشد و خداوند عزوجلا فرموده است كه
أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ
« 2 » به جناب پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم فرموده است كه « ما عبد اللّه ابغض على اللّه من الهوى » « 3 » . يعنى بندگى نموده نشده است هيچ معبودى كه مبغوضتر براى خداى تعالى از هواى نفس ، چونكه در حقيقت آنانى كه در صورت گوسالهپرستى يا بتپرستى كردند هواپرستى ايضا نمودهاند و به هواى نفس خود آنها را معبود خود قرار دادهاند و هر شركى در حقيقت هواپرستى است و در همه جاى آنچه شريك قرار داده است هواى نفس مىباشد لا غير و بر سلطان كه خليفه اعظم خداوند است قبيح مىباشد كه به عوض شيوه خلافت كردن ، پرستش غير بنمايد و براى خداوند شريك قرار بدهد .
هشتم : آنكه بداند كه متابعت هواى ، عين گمراه شدن از راه خداى و دور افتادن از اوست و به راه خداوند رفتن ، عين مخالفت نمودن مر هوا مىباشد و خداوند فرموده است كه
وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى
« 4 » .
نهم : در آنكه فرموده است كه اشخاصى كه گمراه مىشوند از راه خداى تعالى ، از براى ايشان عذاب شديد مىباشد . بداند كه گمراهى كه به سبب تبعيت هوا و پرستش نفس باشد گمراهى شديدى است و روزبهروز زياد مىشود و قوت مىگيرد و صاحب آن ، مصرّ بر آن مىشود و با اصرار ، بازگشتن او به حق و توبه كردن ، بسيار بعيد است و با اين حالت نعوذ باللّه مىميرد و به عذاب ابدى گرفتار مىشود و منصب و سرمايه او منصب خلافت الهى بوده است كه مورث رسيدن به نعيم ابدى و جناب عدن مىباشد و بالآخره منجر به خسران و زيانكارى و باختن سرمايه شده است كه او را به عذاب ابدى گرفتار
هامش
( 1 ) . تحف العقول : 339 ، من اصغى الى ناطق فقد عبده و ثواب الاعمال : 519 : 1
( 2 ) . جاثيه : 23
( 3 ) . اثنى عشريه ، سيد محمد حسينى عاملى : 401 . قال ( ع ) ابغض إله عبد فى الارض الهوى .
( 4 ) . نازعات : 40