باب هشتم در صفت انواع معمولات و ممزوجات كى از فلزات ساختهاند
هرچند معمولات را در باب نحاس مجملا ذكرى رفته است اما به انفراد هر معمولى و مركّبى را ذكرى كرده شود .
برنج را « شبه » گويند و آن از مس منقّا و توتياى مدبّر به جلا و آب سازند و آن مانند زر زرد و روشن باشد .
و بهترين برنج شامى بود كه نيك به زر ماننده باشد و تا اعتبار گرانى و سبكى نكنند و در آتش نبرند از زر تمييز نكنند ، زيرا كه مشابهتى عظيم است ميان زر و برنج ، و بر محك چهار دانگ عيار دارد .
و زردى برنج به حقيقت عارضى باشد كى به هر دفعه كه بگدازند رنگش كمتر شود تا آنگاه كه به درجهء مس باز رسد .
پس هربار به تازگى توتياى پرورده بر وى طرح كنند تا رنگش باقى ماند .
و از همه گوهرهاى گداختنى بعد از زر و نقره برنج لطيفتر باشد ، و هرچ از زر و نقره توان ساخت از برنج توان ساخت از اوانى و ظروف و اثاث خانه .
و اگر برنج با زر بياميزند شكندار كند و خايسك قبول نكند .
فصل در معرفت سفيدروى
آن را « صفر » گويند ، و آن مركّب است از مس منقّى و