باب سى و يكم « 1 » در معرفت سنگى چند اول آن سنباده و خواص آن
سنباده سنگى است به غايت سخت كى بعد از الماس هيچ جوهر و سنگ ازو صلبتر نيست ، و جمله احجار را به وى توانند سود و حكّ و شقّ كرد .
و آن دو رنگ باشد : نوعى با سرخى زند ، و نوعى با كبودى زند .
و هيچ جوهر صلب در آن تأثير نكند جز الماس ، و او در جمله جواهر تأثير كند .
و معدن او در مواضع بسيارست در حدود كرمان و ساحل بحر هندوستان و در كنار زنگبار و در نوبه از حدود حبشه .
و اگر سنباذج نبودى هيچ جوهر صلب را نتوانستندى سودن و نقش نگينها كردن .
آهن پولاد آب داده بتوان سود ، و شمشيرهاى بلارك و كنارهاى هند بدان نرم كنند .
و او را نظاير و اشباه بسيارند در رنگ و جوهر ، و فرق ميان او و اشباه آن است كى سنباده آهن را ريش كند و بخراشد و آهن درو اثر نتواند كرد .
سخن در خاصيت سنباده
طبيعت سنباده گرم و ترست ، و به روايتى گرم و خشك .
و درو سمّيّتى هست . بدين سبب تفريق اجزاى صلب
هامش
( 1 ) - اصل : بيست و هفتم