فصل پنجاهم اندر نگاه داشتن حساب « 1 » مال ولايتها و نسق آن
1 - حساب مال ولايتها كه مىنويسند و مجموع و خرج پديد مىآرند فايدهء اين آن است كه خرجها را تأملى شافى كرده شود ، آنچه روا بود كه از او بيفكنند و ندهند قلم برنهند و اگر در مجموعات گويندهاى را سخنى باشد و توفيرى نمايد سخنش بشنوند و چون آنچه گويد بر حقيقتى باشد طلب آن مال كنند « 2 » تا اگر صورت خللى و تضييع مالى بسته است بدين سبب زايل گردد و از احوال پس از اين هيچ پوشيده « 3 » نماند .
2 - اما ميانه رفتن پادشاه در معنى مال دنيا و در كارها چنان است كه در هر حال منصف باشد و بر عادت قديم و آيين ملكان نيك بروند و سنّت بد ننهند و ببدعت رضا ندهند ، و بر پادشاه فريضه است در تفحّص كردن عمال و معاملات و بدانستن دخل و خرج و نگاه داشتن اموال و ساختن خزينهها و ذخيرهها از جهت استظهار و دفع كردن مضرّت خصمان را و نه چنان كف بستن كه مردمان بر او رقم بخيلى و دنيادوستى فروكشند و نه نيز چنان اسراف كردن كه مردمان گويند باد دست است ، مال تلف مىكند . و بوقت بخشش اندازهء هركسى نگاه
هامش
( 1 ) - + وNC( 2 ) - كنندPCK: كندN( 3 ) - پوشيدهN - : PCK