امام كاظم « ع » - اسحاق بن عمّار مىگويد : به امام موساى كاظم « ع » گفتم :
مردى ده پيراهن دارد ، آيا اين اسراف است ؟ فرمود : « نه ، چون سبب بيشتر ماندن ( و دوام كردن ) جامه هاى او مىشود ؛ اسراف آن است كه لباس پاكيزه ات را در جاى كثيف بپوشى . بنگريد ! اين حديث و همانندهاى آن به دو حكمت از حكمتهاى اقتصادى اشاره دارد :
اول : اينكه چند جامه داشتن براى باقى ماندن آن و دوام داشتن جامه در زمانى درازتر باشد ، نه براى مقصدى ديگر . و اين چگونگى رفتارى اقتصادى است نه اسراف ، براى كسى كه داشتن چند جامه براى او مناسب باشد . در حديث اجازهء داشتن بيش از ده پيراهن نيز آمده است ، در صورتى كه منظور همان هدف ياد شده باشد ، و نيازمندى به جامه در آنجا يافت نشود ؛ چه در حديث آمده است كه
« من كان عنده فضل ثوب ، و قدر أن يخصّ به مؤمنا يحتاج إليه ، فلم يدفعه إليه ، أكبّه الله في النّار على منخريه « 1 »
( 2 ) كسى كه جامه اى بيش از مصرف دارد و مىتواند مؤمنى را كه به آن نياز دارد با آن جامه بپوشاند و چنين نكند ، خدا او را بر رو در آتش مىافكند » . بايد احاديث را با هم جمع كرد ، و در كنار يك ديگر فهميد .
دوّم : جامهء پاكيزه و مخصوص حفظ آبرو ، در كارهاى كثيف و جاهاى كثيف نبايد پوشيده شود ، زيرا كه اسراف است . و اين روشن است . و در هر حال بايد - طبق احاديث بسيار - لباس پوشيدن و خريدن آن و نگاه داشتن آن ( مانند چيزهاى ديگر ) ، از حدود قوامى و معتدل در نظر اسلام نگذرد ، و مردمانى نيازمند لباسهاى ذخيره و اضافى صاحبان آنها نباشند ، مقتضاى جمع ميان احاديث - كه به آن اشاره شد -
هامش
« 1 » « وسائل » 3 / 421 ، از سخنان امام علىّ بن الحسين سجّاد « ع » .