تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1996

مساهمون:

ص١٩٩٦
دو گونه نفوس وجود دارد نفوس شريره و نفوس خوب و خيره كه از آنها تعبير به فرشته و شيطان و جن مىشود . كواكب عبارت از ملائكه خداوند در آسمان عالم و خداوند اين ملائكه سماوات را بيافريده است تا تدبير خلق كنند و عمران و آبادانى از آثار وجودى آنها است .

سِحْر و كَهانت و أدعيه و أوراد

اعتقاد بتأثير كواكب و افلاك در سرنوشت انسانها از اهم سنن و آداب ملل مشرق زمين است و اعتقاد به اين امور و خواص حروف كه علم جفر نامند در زندگى روز مره انسانها در مشرق زمين نقش مهم داشته است و ادبيات ما پر است از اشارات و كنايات و تصريحات به اين امور ، اعتقاد به سحر و كهانت و مسائل مربوط به جن و پرى و همزاد و ازين قبيل امور از لوازم زندگى عامه مردم بوده است و احيانا هم هنوز در قبائل و بين روستائيان وجود دارد و عجيب است كه پارهء از فلاسفه و حكماى اسلام بمانند شهاب الدين سهروردى با وجود دقت نظرهائى كه در مسائل عقلى و فلسفى دارد باز در مواردى اعتقادى بجن و همزاد دارد و حتى مدعى است كه خود آنها را ديده است و مورد تعقيب آنها قرار گرفته است و بهر حال اين امر يعنى اعتقاد به ارواح سعيده و خبيثه جريان تاريخى مفصلى دارد و بين اقوام و ملل گوناگون وجود داشته است و نه تنها سعد و نحس روزگار و زندگى را منسوب به كواكب و افلاك مىكردند بموجودات - نامرئى ديگرى مانند ارواح طيبه و خبيثه منسوب ميكردند . و بسيارى از وقايع را مستند بدانها ميكردند و براى رضايت آنها نذوراتى برقرار ميكردند مسأله جادوگرى و طاس‌نشاندن و اوراد و ادعيهء خاص ناشى از همين طرز تفكر است كه قرنها حاكم بر افكار ملل گوناگون بوده است . در اين باب كتابها و بياضها تحرير شده است كه طريقهء نجات از ارواح شيطانى و خبيثه را مياموزد و اغلب افرادى كه متصدى اين گونه امور بودند از روزگار باستان ملت يهود بودند و صابئيان و مانويان و اصولا در اين بخش از جهان ساحران و كهنه و جن‌گيران و دعانويسان اغلب يهودى بوده‌اند از نوع اوراد و كلمات و اصطلاحاتى كه در آنها به كار رفته است اين مطلب به خوبى مشهود است بسيارى از اصطلاحات عبرى است يا ريشهء عبرى دارد كافى است كه كتاب جامع الدعوات و طلسمات وجد اولى كه در مورد فال و طالع در آن كتابها وجود دارد بررسى شود . اغلب حرزها مانند حرز ابو دجان و غيره ريشهء صابى و اسرائيلى دارد كلمات اسرافيل ، ميكائيل ، بدوح ، و فرشته‌گان و نامهاى شياطين و همزادها عبرى است يا ريشهء عبرى دارد . گاه اين اسامى با اسامى بروج و كواكب ممزوج گرديده است و كلمات و ادعيهء تركيبى بوجود آمده است . و بهر حال هرگاه دواوين فارسى و عربى را ورق بزنيم و از اين ديد طرز افكار و انديشه‌هاى شعراء و نويسندگان را بررسى نمائيم كه قهرا نمودار اوضاع و احوال فكرى و زمينه‌هاى