لفظ باحور يونانى است و معنى آن روزگار آزموده بود و از احوال اين ايام استدلال كرده شود بر اوضاع و احوال و هواى باقى از سال .
( از بيست باب ملا مظفر ) ابو ريحان گويد :
هفت روزند ، اولشان نوزدهم تموز و يونانيان گفتند كه كلب الجبار اى شعرى يمانى برآيد بدان روزها . و اين وقت گرما بود بغايت رسيده . و اين نام از بحران شكافته است و بحران حكم بود زيرا ك خداوندان تجربت و آزمايش از آن حكم كنند بر حال هوا اندر ماههاى زمستان .
و نخستين روز از باحور دليل تشرين الاول است . و دوم روز دليل تشرين الاخر و همچنين تا بآخرش . پس هرچ اندر هر روزى پديد آيد از ميغ يا از باران يا از باد ، ماه او همچنان باشد نيز .
و خاصه بمصر ازين روزگار باحور بيرون آرند حكم بر كشتها و برها و كدام نيك آيد و كدام بد آيد .
هر امتى را و هر گروهى را اندر شهرها مانندهء اين روزگارهاست و بدان عيدها كنند و بازارگاهها سازند بجايهاى معلوم . و لكن دانستن يك يك از آن بس دشخوار است . و آنچ دانستيم بجاى آورديم بجايگاههاى كه اندر خور آن بود .
( رجوع شود به التفهيم ص 265 )
ايام بيض
- اين اصطلاح فقهى است و در هر ماهى سيزدهم ، چهاردهم و پانزدهم را ايام بيض خوانند .
ايّامِ تَشْريق
- ( از اصطلاحات گاهشناسى - ) و در باب حج از فقه اسلامى به كار رفته است و ايام تشريق سه روز است سپس عيد گوسپندكشان . و ز بهر آنك اندر ايام تشريق و معدودات آنك به دو تكبير كرده آيد از پس هر نمازى ، خلافهاست ميان فقها ، حكايت كردن آن مگر با خلافها دشخوار است و اين نه جاى آنست .
و اندرين ماههاى تازى روزگارهاست كه بدان اتفاق افتاد زادن بزرگان يا مرگ يا كشتن ايشان يا مانندهء اين حادثهها .
و ليكن مردمان آن را كم به كار دارند . و گاهگاه بدان تعصب و بلا رسانند كه ميان خداوندان مذهبهاست .
( رجوع شود به التفهيم ص 253 )
ايّام خوارَزْمشاهى
- ( از اصطلاحات گاهشناسى است ) ابو ريحان بيرونى گويد اين روزها را احمد بن محمد بن عراق بن بن منظور خوارزمشاه استخراج كرده است و قصد وى از اين كار اين بود كه حساب روزها كه مناسب كشت و كار است فراموش نشده و ثابت ماند و خلاف نيوفتد يعنى در اثر گشت سال تغيير نكند زيرا عامهء مردم نتوانند تغييرات ماههاى سال را حساب كنند .
و همچنين گويد وى ماههاى خوارزمى را نيز تبديل به ماههاى سريانى نمود .
( از التفهيم ص 272 )
ايّام عَالَم
- ( اصطلاح گاهشمارى ) اين روزهاى است تمام كه اندر هر يكى از كواكب و اوجها و جوزهرهاى ايشان را