در گرما و آب سرد را بر سر ريختن پديد آيد .
مغز شفتالو « 1 » را بسوزاند و بسرمه « 2 » بسايند و در چشم كشند دفع حرارت بكند - و اگر آب رازيانه « 3 » را بسرمه اضافه كنند و در چشم كشند دفع حرارت بكند و شبكورى « 4 » را ببرد - و اگر آب كشته « 5 » يا گلاب « 6 » در چشم كشند آبله چشم را ببرد - و اگر دانه خرما بسوزانند و با انگبين « 7 » بهم در چشم كشند رگ سبل « 8 » را ببرد و سپيده را ببرد - بنفشه بكوبد و با گلاب « 9 »
هامش
( 1 ) - هلو و شفتالو را بفرانسهPecheگويند .
( 2 ) - سرمه يا سورمه كه فرانسه آنcollyre secاست .
رازى يك نوع سورمه مركب از انتيمون و صبر زرد داشته كه در بيماريهاى چشم و مخصوصا در موقع ابتلا بيمار به آبله و سرخك استعمال مينموده است ( براى اطلاعات بيشتر رجوع شود به كتاب شرح حال و مقام رازى تأليف مؤلف چاپ تهران 1318 هجرى خورشيدى و مقاله دهم از كتاب دوم كامل الصناعه الطبيه الملكى تاليف على بن عباس مجوسى اهوازى ارجانى و ضميمه مجلّه جهان پزشكى 1 مرداد ماه 1326 خورشيدى ) .
( 3 ) - فرانسه آنFenouilاست .
( 4 ) - فرانسه آنHyperalopieاست .
( 5 ) - ممكن است مقصود گشنيزCoriandreباشد .
( 6 ) - كه فرانسه آنEau de rosesاست .
( 7 ) - عسل .
( 8 ) - سبل بفتح سين و ب و سكون لام - فرانسه آنPanusاست .
( 9 ) - توضيحا اضافه مىشود كه مورد استعمال گلاب در طب قديم زياد بوده و قطرههاى از اين ماده مخلوط با مواد ديگرى در بيماريهاى چشم استعمال مينمودهاند - رازى را يك نوع داروى چشم بوده كه در سرخجه و آبله استعمال مينموده كه مركب از گلاب و موادى چند بوده است .