وجلال خدائى هست ، چنان كه اشاره فرموده است به آن در سورهء تين ( ولَقَدْ خَلَقْنا الإنْسانَ فى احْسَنِ تَقْويم « 1 » ) يعنى آفريديم انسان را در بهترين اندامى وصورتى ، ونيز بعد از مراتب بدْو « 2 » خلقت آدمى فرموده ( ثمَّ انْشَأْنهُ خَلْقاً اخَرَ فَتَبارَكَ اللّهُ احْسَنُ الْخالِقينَ « 3 » ) يعنى : پس آفريديم انسان را خلق ديگر ، پس بلند بادا خدائى كه بهترين خالقى است ، خواه مراد از خلق صورت ديگرِ ظاهر كامله باشد ، يا نفس ناطقه ، زيرا كه ظاهر عنوان باطن است ، و صورت مثال حقيقت ، و بدن با آنچه دارد نمونهء نفس است با صفاتش ، ومجاز قنطرهء حقيقت است ، و از اين جهت اين عشق نفسانى از براى شخص انسانى هرگاه منشأش زيادتى شهوت حيوانى نباشد ، بلكه همين پسنديدن و خوش آمدنِ صورت معشوق و خوش تركيبىِ او واعتدال مزاج ، وحسن اخلاق ، وتناسب حركات ، وناز وغمزهاش باشد از جملهء فضايل وخصايل حميده شمرده مىشود ، و اين عشق دل را نازك وذهن را تُند مىكند ، ونفس را بر ادراك امور شريفه آگاه مىسازد ، و به اين سبب مىكردهاند مشايخ وبزرگان مريدان خود را در اوّل امر به عشق وعشق بازى .
هامش
( 1 )
- سورهء تين : 4 .
( 2 ) - يعنى : ابتداء .
( 3 ) - مؤمنون : 14 .