4 . مشايخ
مرحوم كلينى ، اساتيد و مشايخ زيادى داشته است كه در بغداد ، قم و . . . از آنها بهره برده و يا نقل حديث كرده است . « 1 » در كتاب الكافى ، 15339 حديث وجود دارد . بررسى اين اسناد ، نشان مىدهد كه كلينى ، روايات خود را مجموعاً از 34 نفر نقل كرده است . لكن از مجموع روايات فوق ، 15284 حديث را فقط از هشت نفر نقل كرده است . « 2 » اين مشايخ هشتگانه - كه 99 درصد احاديث الكافى را نقل كردهاند ، به ترتيب كثرت روايت ، عبارتاند از :
1 . على بن ابراهيم قمى ( با 7065 روايت ) ؛ 2 . محمّد بن يحيى العطّار ( با 5073 روايت ) ؛ 3 . ابوعلى اشعرى ( با 875 روايت ) ؛ 4 . حسين بن محمّد ( با 830 روايت ) ؛ 5 .
محمّد بن اسماعيل ( با 758 روايت ) ؛ 6 . حميد بن زياد ( با 450 روايت ) ؛ 7 . احمد بن ادريس ( با 154 روايت ) ؛ 8 . على بن محمّد ( با 76 روايت ) . « 3 » اين آمار ، فقط مربوط به رواياتى است كه با عنوان مشايخ كلينى در كتاب الكافى است ، نه كلّ روايات الكافى . از مشايخ ديگر كلينى مىتوان به ابوبكر حبّال ، « 4 » احمد بن عبد اللَّه بن اميّة ، « 5 » ابو العبّاس ، و احمد بن محمّد بن سعيد بن عبد الرحمان همدانى ( ابن عقده ) « 6 » اشاره كرد .
5 . شاگردان و راويان
مرحوم كلينى ، با اين كه از تلاشگران مذهب در عصر خود بوده و رياست فقه اماميه را
هامش
( 1 ) . همان جا .
( 2 ) . علم الحديث و دراية الحديث ، ص 75 .
( 3 ) . معجم رجال الحديث ، ج 18 ، ص 54 - 55 .
( 4 ) . تجريد أسانيد الكافى ، ج 1 ، ص 32 .
( 5 ) . تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 66 .
( 6 ) . رجال النجاشى ، ص 94 - 95 .