تبيين نكات بلاغى
احاديثى كه براى مخاطبان بيان شده ، علاوه بر روانى و زيبايى و تركيب خاص كلمات ، مطابق با حال و موقعيت مخاطب بوده و شنونده را درفهم معانى ثانوى ، يارى مىكند . شرح ملّا صالح نيز براى تبيين بهتر احاديث ، از نكات بلاغى ، غفلت ننموده و به بيان آن پرداخته است . مثلًا در جملهء « ما لكم و للقياس » در حديث كه از ادوات استفهام است ، از باب انكار و تنفير از قياس مىداند . « 1 » وى به بيان انواع تشبيه و اركان آن پرداخته « 2 » و استعارههاى در احاديث و نوع آن را بيان كرده است « 3 » و از تنبّه دادن به معناى كنايى كلام ، غافل نبوده است . « 4 »
توجّه به قرينههاى مؤثّر در فهم
مراد از قراين ، امورى است كه به نحوى ، ارتباط لفظى يا معنوى با كلام داشته و در فهم مفاد كلام و درك مراد گوينده ، بسيار مؤثّر است ، خواه قراين ، متّصل باشند يا منفصل . « 5 » براى درك واقعى مراد و مقصود امام ، توجّه و به دست آوردن قراين ، بسيار ضرورى و غير قابل اغماض است و گاهى باعث دگرگونى فهم اوّليهء ما مىشود .
1 . سياق
هامش
( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 262 و 263 .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 146 .
( 3 ) . همان ، ص 150 .
( 4 ) . همان ، ج 2 ، ص 184 .
( 5 ) . روششناسى تفسير قرآن ، ص 110 .