و چون حكم در غبار غليظ منجبر به عمل اصحاب ، و اجماع منقول در مسأله است ، چاره [ اى ] از عمل به آن روايت درخصوص غبار نيست بعد از حمل إطلاق بر « غبار غليظ » ؛ بلكه دعواى انصراف ظاهر روايت به آن ، خالى از وجه نيست ، و در ماعداى آن از : غبار غير غليظ و دخان مطلقاً ، قول به عدم منع قوى است . امّا از آنجا كه احتياط در دين از امور مهمه است خصوصاً در عباداتى كه اهتمام صاحب شريعت در آن بسيار و از اركان سيد ابرار است ، مراعات احتياط را در اين مقام از مهام شمارند . و به اين جهت عمل شيعه در جميع بلاد بر ترك كشيدن قليان است مطلقاً » . « 1 »
از عبارت ايشان استفاده مىشود كه :
1 - ايشان دود را ملحق به غبار نكردند ؛
2 - بين غبار غليظ و غيرغليظ تفصيل قائل شدند و حال آن كه در روايت مروزى چنين تفصيلى وجود ندارد ؛
3 - در مسألهى استعمال دخانيات قسمت روزه و عدم قضاء و كفاره را قوى ارزيابى نمودند ؛
4 - سيرهى عملى متشرعين از شيعه را بر ترك استعمال دخان در ماه رمضان دانستند .
9 - نظر امام خمينى
امام خمينى ( قدس سره ) در تحرير الوسيله ، يكى از مفطرات را رساندن غبار غليظ به حلق دانستهاند و بيان داشتهاند : رساندن غبار غليظ به حلق ، بلكه غبار غيرغليظ هم بنابر احتياط اگرچه اقوا خلاف آن است ، . . . و بنابر بر اقوا بخار به غبار ملحق نمىشود ، مگر آن كه در دهان تبديل به آب شود ، سپس آب را فرو برد . چنان كه دود نيز بنابر اقوا به غبار ملحق
هامش
( 1 ) . ر . ك : ميراث حوزهى اصفهان ، ج 4 ، ص 80 و 81 .