شيوههاى بيان خواطر ذهنى و احساسات درونى است كه انسان اجازه مىدهد تا به طور غيرصريح مطالب خويش را به مخاطب انتقال دهد و ذهن ايشان را وادار به تامل و تفكر كند . همواره دانستن مقصود اصلى كنايات براى خواننده و شنونده لذت بخش بوده است ، بنابراين به عنوان نمونهاى از هنر بكارگيرى فن كنايه ، اشعار شاعر معروف عرب ابوالطيب المتنبى مورد بررسى قرار گرفته است و كنايات به كار رفته در ديوانش ، تحليل شده است . ابوطيب احمدبن حسين مقلب به متنبى شاعر پرآوازه ادب عرب در قرن چهارم است ( 303 - 354 ) درخانوادهاى گمنام و تهيدست پا به عرصهء وجود نهاد اما نبوغ ، ذوق و قريحهء وى ، او را به درجهء بالائى از شهرت و عزت رساند . در فاصلهء تولد تا مرگش ، دستگاه خلافت المقتدر ، القاهر ، الراضى ، المتقى ، المستكفى و المطيع را درك كرده از اين جهت افكار و عقايد وى ناشى از اوضاع و احوال اجتماعى و سياسى آشفتهاى است كه عصر او را فراگرفته بود و چون او شاعر حساس و درد آشنا بود به ناچار در برابر برخى از جريانات موضعگيرى مىكرد و طرفدارىاش از اشخاص يا برعكس هجوش از افراد و شرح جريانها مختلف را در قالب كنايه مىريخت و از اين طريق تمامى آ و تهيدست پا به عرصهء وجود نهاد اما نبوغ ، ذوق و قريحهء وى ، او را به درجهء بالائى از شهرت و عزت رساند . در فاصلهء تولد تا مرگش ، دستگاه خلافت المقتدر ، القاهر ، الراضى ، المتقى ، المستكفى و المطيع را درك كرده از اين جهت افكار و عقايد وى ناشى از اوضاع و احوال اجتماعى و سياسى آشفتهاى است كه عصر او را فراگرفته بود و چون او شاعر حساس و درد آشنا بود به ناچار در برابر برخى از جريانات موضعگيرى مىكرد و طرفدارىاش از اشخاص يا برعكس هجوش از افراد و شرح جريانها مختلف را در قالب كنايه مىريخت و از اين طريق تماى آنچه را مد نظرش بود مطرح مىكرد ، بنابراين با توجه به جو اجتماعى و سياسى زمان او در اشعارش به نكات كنايى زيادى برخورد مىكنيم و بررسى نكتههاى كنايى در ديوان وى ما را در فهم محتواى فكرى و ادبىاش و درك موقعيت اجتماعى و سياسى حاكم برزمان او كمك مىكند . فهم كامل افكار او و گرايشات اجتماعى و سياسى و اخلاقى وى امكان ندارد مگر آنكه كنائى در اشعارش مورد بررسى قرار گيرد ، لذا در اين پاياننامه هر چند به طور مختصر و موجز سعى شده است به اين مهم پرداخته شود .
47 . اشعار شعراء معاصر عراق در شان حضرت زهراء ( سلام الله عليها ) ( از سال 1300 تا 1350 ه . ق . )
نرجس بخشى آفارانى
استاد راهنما : جعفر دلشاد
استاد مشاور : ماجد نجاريان
دانشكده تحصيلات تكميلى ، دانشگاه آزاد اسلامى فلاورجان ، 1389 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : پژوهش حاضر در رابطه با بررسى و تحقيق دربارهى اشعار شاعر بزرگ جهان تشيع مرحوم شيخ محسن ابوالحب مىباشد ، كه منحصرا در ارتباط با حضرت زهراى مرضيه ( سلامالله عليها ) است ، تحت عنوان : فاطميات ، در اين پژوهش اشعار اين شاعر نامدار از زمان ولادت حضرت تا شهادت با استناد به آيات و روايات شيعه و سنى مورد بررسى قرار گرفته ، بخشى از رساله به شهر مقدس كربلا كه زادگاه شاعر مىباشد اختصاص يافته است . در اين رساله حدود 300 بيت مورد توجه قرار گرفته است كه از نظر ترجمه و معادليابى مفردات به زبان عربى و فارسى آن نيز مدنظر بوده است .
كليدواژهها : صدر اسلام ، حضرت زهرا ( س ) ، شهر كربلا ، شيخ محسن ابوالحب .