وشاگردان زيادى را با آراى اسلامى تربيت نمود . بسيارى از ادبا وشاعران معاصر عراق از جمله شاگردان مكتب سيدجمال الدين به شمار مى آمدند كه يكى پس از ديگرى نغمه هاى ادبى خود را با شور ونشاطى اسلام گرايانه وملى زينت مى دادند . يكى از طلايه داران اين نوع شعر اصلاح طلب « معروف رصافى » بود كه به شدت تحت تأثيرانديشه هاى اسلامى سيد حمال الدين قرارگرفت و در سرزمينى كه واپس گرايى دينى برآن حاكم بود وطغيان مى كرد ، اصلاح گرايى را به منصه ى ظهور رسانيد . هرچند برخى از علماى دينى متعصب رصافى را به بى دينى و بد دينى متهم نمودند ، اما به حقيقت او شاعرى متعهد به مبادى اسلام و ملتزم به هويت ملى خود بود ، پژوهش حاضر با رجوع به ديوان اين شاعر بزرگ عراق و با استخراج برخى مفاهيم و موضوعات دينى وتطبيق آنها با آيات قرآنى و احاديث برآن است تا اثبات كند او به معناى حقيقى كلمه ، شاعرى اسلام گرا و مدافع دين مبين اسلام بود كه شعرش را ابزارى براى بيدارى ملت قرار داد و به اين ترتيب مى كوشيد آنان را باعنايت به آموزه هاى اسلام از تحمل آن همه ذلت و خوارى برهاند .
كليدواژه : اسلام گرايى ، معروف رصافى ، اصلاح طلب
45 . اسلوب قصر در ديوان متنبى
هادى شعبانى چافجيرى
استاد راهنما : خليل پروينى
استاد مشاور :
دانشگاه تربيت مدرس ، 1380 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : علم بلاغت علمى است كه به مطابقت كلام با مقتضاى حال و شناخت ظرافتهاى كلام و دستيابى به رموز آن مىپردازد . اين علم به سه قسم : معانى ، بيان و بديع تقسيم مىشود . يكى از مسايلى كه در علم معانى مطرح شده است ، بحث قصر وحصر است كه به معنى : اختصاص دادن چيزى به چيز ديگر است . اين اختصاص به دو صورت حقيقى و اضافى يا صفت و موصوف است . از فايدههاى اين بحث ، تاكيد ، مبالغه و ايجاز و . . . مباشد . اسلوبهاى قصر شامل : نفى و استثناء ، انما ، عطف ، تقديم ماحقه التاخير ، ال جنس و ضميرفصل است . يكى از شاعرانى كه در اشعارش از اين اسلوبها به ويژه اسلوب نفى و استثناء پيروى نموده است ، متنبى است ، كه حدود چهارصد بيت از اشعار وى در برگيرنده اين معناست . او از برجستهترين شاعران دوره عباسى و شاعر دربار سيفالدوله است كه اسلوب قصر در ديوان وى بيشتر داراى رنگ و بوى حقيقى ادعايى است .
46 . اسلوب كنايه در ديوان متنبى
معصومه سعادتمند
استاد راهنما : محمد فاضلى
استاد مشاور :
دانشگاه تربيت مدرس ، 1378 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : انسان همواره براى بيان آنچه كه در ذهنش گنجانده شده و يا براى بيان احساسات و عواطفش از قدرت كمك گرفته است و گاهى به صورت صريح و گاهى پوشيده ، مراد و مقصود را بيان كرده است . كنايه يكى از