نقش نظام الملك و علما در ايجاد نهضت علمى ايران و عراق
بهنام قاسمى « 1 »
چكيده
از انديشمندان و نويسندگانى كه در قرن پنجم عامل دانش پرورى و ارج و منزلت عالمان در ايران و عراق گرديده نظام الملك طوسى وزير سلجوقيان است . از جمله خدمات بى همتاى ايشان تأسيس نظاميههاى معتبر در اكناف قلمرو اين دو بلاد همچون بغداد و بصره و موصل و نيشابور و اصفهان ، همراه با تامين هزينهها و ما يحتاج بوده است كه در كنار خود جويندگان علم را از اقصى نقاط ، در اين دارالعلم بزرگ گرد آورده تا در شاخههاى علوم چون حديث و فقه و ادبيات و نحو و تفسير و لغت و . . . به اشتغال و تحصيل واداشته و با حضور مدرّسان معروف چون شيخ ابو اسحاق شيرازى و امام ابونصر بغدادى و امام محمد غزّالى و امام رضى الدين قزوينى در اوج عظمت و اشتهار قرار گرفته است .
حضور استادان و طالبان علم و خازنان معروف و تعيين راتبه بعد از تأسيس مدارس ، تحصيلات طلاب خاص مذهب شافعى ، عشق و شور پويندگان راه علم را دو چندان ساخته و رونق و اعتبار خاصى به بنياد علم در نظاميه بغداد و ساير مدارس بخشيده است كه منتج به ايجاد حوزههاى علمى و رقابت شديد پيروان حنفى و حنبلى و مالكى و سر بر افراشتن علما در علوم و فنون مختلف گرديده است . پس از نظام الملك ، الناصر لدين الله خليفه عباسى با تعيين موقوفاتى بر آن نام دار الملك ناصرى نهاد و مدرّسان آن بعد از اقتدار فرمانروايان بغداد و هولاكو از سوى ايشان انتخاب مىشدند .
كليد واژه : نظام الملك ، تاسيس نظاميه ، نظاميه بغداد ، نهضت علمى .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكتراى زبان و ادبيات فارسى /Ghasemi . b 12 @ gmail . com