جايگاه زبان فارسى در ادبيات كلاسيك كردى
دكتر خيرالله آچار
چكيده
در قلمرو دولت عثمانى زبان فارسى نفوذ زيادى داشت و به موازات زبان عربى در مدارس ، مكتب خانهها و حوزههاى علميه مورد استفاده قرار مىگرفت . در مناطق كردنشين عثمانى هم فارسى نويسى از گذشتههاى دور رايج بود . مدارس كردى در عثمانى سابقهاى 800 ساله داشتند و مدتها پيش از شكل گيرى دولت عثمانى در آنها زبان فارسى آموزش داده مىشد و فارسى نويسى وجود داشت . اين نكته را بايد متذكر شد كه ادبيات كردى در اين مدارس و توسط عالمان آنها پديدار شد . يادگيرى زبان فارسى سبب شد كه شاعران كرد از همان ابتدا با گنجينه غنى ادبيات فارسى آشنا شده و از آن بهره ور شوند . از ملاى جزيرى تا فقيه طيران ، احمد خانى ، ملاى باطئى ، شيخ شمس الدين قطب اخلاط ، سياهپوش ، پرتو بيگ هكارى و شيخ احمد فقير همه از اين مدارس برخاسته و با زبان فارسى آشنا بودند و با آن شعر مىسرودند . يكى از مهمترين اين شعرا وداعى بود كه در ناحيه ميكس به دنيا آمد . او در ديوان اشعارش در كنار شعر كردى ، اشعارى را هم به زبان فارسى سروده است . در اين مقاله اشعار فارسى او و بسيارى ديگر از شعراى كرد حوزه عثمانى برسى خواهند شد و نشان داده خواهد شد كه شاعران كرد تا چهاندازه از ادبيات فارسى بهره گرفتهاند .
كليد واژه : ادبيات كردى ، ملاى جزيرى ، فقيه طيران ، احمد خانى ، ملاى باطئى ، شيخ شمس الدين قطب اخلاط ، سياهپوش ، احمد فقير ، وداعى .