نقش مكتب فقهى و علمى بغداد در دوران حكومت آل بويه
مهدى عابدى جزينى « 1 »
نصرالله شاملى « 2 »
چكيده
فقه شيعه در سير تحول و تطور خود به اقتضاى عناصر زمان و مكان براى ايفاى رسالتش دورههايى را گذرانده ، و بر اين اساس در هر عصرى ويژگيهاى خاصى داشته است . يكى از آن دورهها عصر درخشان مكتب بغداد است ، كه علماى بزرگى چون ؛ شيخ مفيد ، سيد مرتضى و شيخ طوسى مكتب تازهاى را پديد آوردند . آنها با بنياد نهادن آن مكتب بر پايه منابع عظيم كتاب و سنت ، روش عقلى را نيز با دور انديشى ويژهاى در قالب شيوههاى نو وارد عرصههاى فقه پژوهى كردند . اين پژوهش بر آن است تا با اشاره به ويژگى هاى اين مكتب و رويكردهاى غالب فقهى ، حديثى ، كلامى و رجالى حاكم در اين مكتب و نقش اين مكتب فكرى در پيشبرد روند توسعه علوم اسلامى تشيع بپردازد .
اين برهه شاهد علم حديث و تكامل آن بود ؛ چون كتب چهارگانه حديث شيعه در اين برهه نگاشته شد ، همان گونه كه كتب علم رجال در اين برهه نوشته شد . استدلال فقهى نيز به شكلى غير متعارف متحوّل گرديد ، همان گونه كه تاثير بازتاب تفكّر اصولى در پژوهش فقهى به دست شيخ طوسى نمايان گرديد كه برآيند آن ، تلاش بزرگى بود كه فقيه دوازده امامى دست به جمع ميان شيوه عقلى و نقل در استنباط احكام شرعى زد .
كليد واژه : تشيّع ، بغداد ، آل بويه ، شيخ مفيد ، فقه شيعه .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه عربى دانشگاه اصفهان /mehdiabedi 1359 @ yahoo . com( 2 ) . استاد گروه عربى دانشگاه اصفهان .