بازتاب ديدگاههاى صرفى و نحوى « خليل بن احمد فراهيدى » در آراى علماى مكتب بصره و كوفه
دكتر وصال ميمندى « 1 »
فاطمه جمشيدى « 2 »
چكيده
ايران و عراق كشورهايى با سابقهاى ديرينه و تمدّنى ريشهدار هستند كه مشتركات زيادى در زمينههاى مختلف فرهنگى ، اجتماعى ، تاريخى ، سياسى ، دينى و ادبى دارند . همان گونه كه اشاره شد ، يكى از حوزههاى مشترك ميان اين دو سرزمين حوزه ادبيات و زبان شناسى است كه دانشپژوهانى برجسته در اين حوزه پاى به عرصه ظهور گذاشتند . از مشهورترين انديشمندان عرصه زبان شناسى و نحو عربى « خليل بن احمد فراهيدى » است كه نسب او به ايرانيان مىرسد . وى ديدگاههاى ارزشمندى را در زمينه نحو عربى از خود بر جاى نهاد كه بعدها بسيار مورد توجّه علماى مكاتب نحوى بصره و كوفه قرار گرفت و نقش عمدهاى را در تدوين و تكميل ديدگاههاى نحوى آنها ايفا كرد .
در پژوهش حاضر كه با رهيافت تحليلى توصيفى و استفاده از منابع كتابخانهاى صورت گرفته ، تلاش شده است تا پس از بررسى گذراى زندگى خليل ، مهمترين زمينههاى تاثيرگذارى وى بر نحويان پس از خود تبيين گردد . از مهمترين دستاوردهاى اين پژوهش مىتوان به اصطلاحات بديع وى در نحو و صرف عربى اشاره كرد كه در نوع خود بى سابقه است . او همچنين با طرح ديدگاههاى نحوى و صرفى گوناگون ، راه را براى گسترش قواعد زبان عربى و بيان تعليلهاى گوناگون در توجيه وجوه نحوى و صرفى مختلف هموار كرد .
كليد واژه : نحو ، نحويان ايرانى ، خليل بن احمد فراهيدى ، مكتب بصره و كوفه .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه زبان و ادبيات عربى دانشگاه يزد /vesalm 1387 @ yahoo . com( 2 ) . دانشجوى دكترى زبان و ادبيات عربى دانشگاه يزد /f . jamshidi 1364 @ gmail . com