قيام 1920 عشاير عراق ؛ پشتوانه قدرت شيعه در تاريخ معاصر عراق
جاسم ريحانى
چكيده
در سال 1918 مردم نجف عليه اشغال گران انگليس قيام كردند ولى قيام 1920 را به دليل فراگيرتر بودن آن بايد يكى از مهمترين مؤلفهها و پشتوانههاى قدرت شيعه در تاريخ معاصر عراق به شمار آورد ، زيرا پس از اين قيام كه با حضور حداكثرى عشاير جنوب و ميانه فرات و حتى برخى عشاير سنى به رهبرى مراجع شيعه رخ داد ، موجب شد كه دولت انگليس سياست خود را تغيير داده از طريق حكومت دستنشانده خاندانهاشمى در عراق اعمالنفوذ كند .
عشاير شيعه عراق با پيروى و همراهى با مراجع شيعه توانستند افزون بر تثبيت قدرت خود در عراق بهعنوان عنصر مهم جمعيتى و مذهبى در مقايسه با ديگر عناصر جمعيتى و مذهبى اين كشور ، بهتدريج به ايفاى نقش در عرصههاى مختلف سياسى ، اجتماعى و اقتصادى بپردازند .
به نظر مىرسد كه قيام 1920 فقط نظامى بوده و نتيجه آن نيز در كارنامه نظامى عشاير قرار گيرد ، ولى با توجه به نتايج مهم آن در عرصه سياسى مانند تثبيت قدرت شيعه و تغيير سياست انگليس در اين كشور ، مىتوان آن را مقدمه فعاليتها و اقدامات شيعيان در ديگر عرصهها ازجمله سياست به شمار آورد .
سؤال مقاله حاضر اين است كه چه عواملى موجب شكلگيرى و ظهور قيام عشاير عراق در سال 1920 گرديد . فرضيه مقاله اين است كه پيروى عشاير از مراجع شيعه بيش از ديگر عوامل داخلى و خارجى در وقوع قيام شيعيان عراق در سال 1920 دخالت داشت .
كليد واژه : عراق ، قيام عشاير ، عوامل داخلى ، عوامل خارجى ، نقش مراجع شيعه .