بررسى تحليلى دلايل مهاجرت اهالى پشتكوه ( ايلام ) به عراق در دوره قاجار
دكتر محمود مهمان نواز « 1 »
چكيده
منطقه پشتكوه ( ايلام ) در غرب ايران و در همسايگى كشور عراق ، والىنشين مهمى در دوره قاجار محسوب مىشد . پشتكوه داراى 430 كيلومتر مرز مشترك با عراق است . در دوره قاجار ( 1210 تا 1344 ق / 1796 تا 1925 م ) پشتكوه تحت نظر واليان پشتكوه بود و عراق نيز در قلمرو امپراطورى عثمانى قرار داشت . بيشترين مراوده سياسى واليان پشتكوه با پاشايان بغداد بود و روابط ميان واليان و پاشايان با يكديگر در نوسان بود . در عرصه اجتماعى نيز به سبب نزديكى فرهنگى ميان اهالى پشتكوه و ساكنان عراق و همچنين نزديكى جغرافيايى ، روابط نزديكى ميان ساكنان اين دو منطقه وجود داشت .
پديده غالب اجتماعى كه در دوره قاجار در ميان ساكنان پشتكوه وجود داشت ، مهاجرت اهالى پشتكوه به سرزمين همسايه يعنى عراق بود . به نظر مىرسد عواملى چون : فشار حاكمان محلى ، فقر اقتصادى ساكنان پشتكوه ، جذبههاى سرزمين عراق ، روابط خويشاوندى و فرهنگى ميان ساكنان دو منطقه و . . . باعث وقوع اين پديده اجتماعى شده است . آن دسته از اهالى پشتكوه كه به عراق مهاجرت مىكردند ، امروزه در عراق به كردهاى فيلى مشهور هستند . بررسى چرايى پديده مهاجرت مسألهاى است كه از سوى محققان مغفول مانده و در اين پژوهش سعى بر آن است تا با استفاده از منابع تاريخى موجود به بررسى و تحليل اينكه چه عواملى در رخ دادن چنين پديدهاى مؤثر بودهاند پرداخته شود .
كليد واژه : پشتكوه ايلام ، عراق ، مهاجرت ، واليان پشتكوه ، كردهاى فيلى .
هامش
( 1 ) . دكترى تاريخ ايران دوره اسلامى و مدرس دانشگاه ياسوج .