خطاطى اسلامى شمايل بيرونى كلمه حق
معصومه طاهرى « 1 »
چكيده
لوح محفوظ جايگاه حقيقت قرآنى است و قرآن پيش از نزول به قلب پيامبر ( ص ) در آن جا قرار داشته است . اين حقيقت بسيط در لوح محفوظ قرار دارد و در اين مرحله از آن به « كتاب مكنون » و « رق منشور » هم تعبير شده است . از سوى ديگر به اعتقاد عرفا ، آفرينش ، كتابى است كه خالق آن خداوند است . هستى ، نسخه كامل آفرينش حق است و انسان ، زبده و خلاصه و نسخهاى از همان كتاب بزرگ است . عرفا از آنجا كه كل كائنات ، نقشى از قلم قدرت حق تعالى است ، آن را به كتاب تشبيه مىكنند ، كتابى كه پر از كلمات و حروف است . از سوى ديگر ، از انسان نيز به عنوان عالم صغير ياد مىكنند و او را هم به كتاب تشبيه مىكنند . در ارتباط با همين مفاهيم مىتوان به هنر خطاطى اسلامى اشاره كرد ، همة آنچه را كه خداوند آفريده است ، لغتى كهن است كه نقطه آغازين و سر منشأ خطاطى اسلامى نيز هست . خوشنويسى ، در واقع همان لغت الهى كه در لوح محفوظ با قلم حق به تحرير آمده است را بر روى لوحى زمينى نمايش مىدهد . بنابراين ، لوح هستى و لوح دل عارف و لوحى كه نوشته خطاط مسلمان را بازتاب مىدهد در واقع همه منعكس كنندة لوح محفوظ الهى هستند . اين الواح مكان وارههايى هستند كه بر اثر استحالة وجود خود شخص به مكانى مقدس تبديل مىشوند كه انوار الهى را و نقش و انگارههاى معنوى را در آن مىتوان مشاهده كرد . هدف اين پژوهش بررسى نكاتى است كه موازنه بين اين الواح را تبيين مىكند .
كليد واژه : لوح محفوظ ، كتاب مكنون ، لوح دل ، لوح خطاطى ، موازنه .
هامش
( 1 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسى دانشگاه شهركرد .