مناظرات با ملا محمد طاهر قمى
صاحب كتاب أصول فصول التوضيح مى نويسد :
« اما بعد ، بر ضماير زاكيه ارباب انصاف پوشيده نماند كه يكى از علماى اماميه رساله اى در ذمّ طايفه متصوّفه تأليف نموده ، و حضرت مولانا محمد تقى بن مجلسى ردّى بر مؤلف رساله مزبوره قلمى گردانيده و به نزد مشاراليه فرستاده .
و چون ردّين مزبورين در حواشى رساله مسطوره مرقوم بوده ، ديگرى آن را به ترتيب در متن كتابى جاى داده ، و مشتمل بر 23 باب گردانيده ، هر بابى محتوى بر چهار فصل ، و آن را توضيح المشربين و تنقيح المذهبين نام كرده .
و چون مرتِّب ، فصل چهارم را از هر باب كه در بيان محاكمات اوست بسطى داده ، به خاطر اين شكسته رسيد كه آن فصول را محذوف ساخته ، به مقالات مناظرين اختصاص دهد ، و محاكمه را به مُطالع منصف حواله نمايد » . « 1 »
سيد ميرلوحى معاصر مولانا محمد تقى مجلسى در كفاية المهتدى مى نويسد :
« آخوند مرحوم تصوّف را بسيار دوست مى داشت ، و توضيح المشربين وتنقيح المذهبين و اصول فصول التوضيح ميان مردم هست ، و در سپاهان بيشتر از هزار نسخه مى توان يافت ، و همه آنها را مى خوانند ، و اين دو ، گفتگويى است كه ميان ملا محمد طاهر شيخ الاسلام قم و آخوند درگرفته ، و قمى از اقتصاد و غيبت طوسى و اعتقادات ابن بابويه و از مفيد و ديگران بدى هاى حلاج را آورده ، ولى او اين خبرها را مجعول برشمرده است . « 2 »
شيخ عبد الله سماهيجى ( م : 1132 ق ) در كتاب النفخة العنبرية به نقل از برخى
هامش
( 1 ) . صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ج 2 ص 605 .
( 2 ) . فهرست اهدايى كتابخانه مشكاة ج 5 ص 1505 .