پيشگفتار
از سالهاى 1323 ش . ببعد كه در تهران باتفاق آقاى شيخ محمد على طالقانى ( عبادي ) در خدمت أستاذ مشكاة فلسفهء قديم را تلمذ ميكردم ، هنوز در قم ونجف تعلم فلسفه محكوم ومتعلمين آن مطرود بودند . هرچند گاه در جمع ما صحبت از آن ميشد كه از چه راه ميتوان اين عادت ناپسند را از ميان برداشت ، وبا چه وسيله ميتوان دانشجويان علوم ديني را با فلسفه آشنا نمود ، وراهى براي كتب فلسفي بدان مجامع باز كرد . وهمگى بهترين راه را در طبع ونشر كتب فلسفي ، از تأليفات رجال بزرگ دين مىيافتند . وچون علامهء حلى در ميان علماى بزرگ مذهب شيعه ، كسى است كه هيچ فرد روحاني نميتواند در علم وتقواى وى ترديد كند ، وكتب كلامي وى مانند شرح تجريد ، هميشه مورد بحث وتدريس روحانيون بوده است . نظر جمع بر اين بود كه اگر تأليفى فلسفي از اين دانشمند منتشر شود ، مطالعهء آن ميتواند طلاب علوم ديني را بتفكر وأدار كند وايشانرا بمطالعهء كتب ديگر واز جمله تاريخ فلسفه بكشاند .
اين موضوع در ذهن من باقي ماند تا روزى أستاذ فرمود كتابي از علامهء حلى يافتهام كه نسخهء آن منحصر بفرد است ، وگرچه فلسفهء اشراق نيست اما كلام محض نيز نميباشد .
علامه در اين كتاب فلسفهء مشاء را با شم كلامي بيان كرده است ، وآنرا در اختيار اينجانب قرار دادند ، وبدين طريق اينجانب را در تهيه وسائل طبع آن تشويق فرمودند .
البتة امروز وضع روحانيون قم ونجف با آنروز فرق بسيار دارد ودر أكثر كشورهاى اسلامى خوشبختانه پس از جنك بينالمللى دوم تحصيل علوم فلسفي مورد توجه خاص روحانيون قرار گرفته واز آن تاريخ كتب فلسفي بصورت بىسابقهاى بزبان عربى ترجمه ومنتشر گرديد ، واين كتب كه بزبان مذهبي عربى ، زبان علمي قم ونجف منتشر ميشود ، مورد استفادهء روحانيون ما قرار گرفته . واز آن پس ، اندكاندك كتب فلسفي بصورت آزادتر درين محافل تدريس ميگردد ، وكتبي نيز در فلسفهء جديد وتاريخ فلسفه بزبان فارسي در آن محافل منتشر گرديده است . معذلك شك نيست كه تاريخ فلسفهء دوران اسلامى هنوز يكى از مباحث دست نخورده محسوب ميگردد . چون