هنوز متون فلسفي بسيار هست كه چاپ نشده ، ونسخ آن در دسترس همگان قرار نگرفته است ، تا بتوان تاريخ سير وتحول أفكار فلسفي را در اسلام مورد مطالعه قرار داد . ويكى از بهترين كتبي كه سزاوار طبع ونشر بود همين كتاب است ، كه آراء دو أستاذ فلسفه در سدهء هفتم وهشتم را در بردارد ، واينك در دسترس دانشجويان علوم معقول وفلسفه قرار ميگيرد .
اينك در اين پيشگفتار مطالب زير را مىبينيد :
I
- اندكى در شناسائى نگارندهء متن كتاب ؛ دبيران كاتبى قزوينى .
II
- شناسائى شارح ؛ علامهء حلى ، وكتب فلسفي وى .
III
- كارهائى كه دربارهء كتاب « حكمة العين » كاتبى انجام شده است .
IV
- شناسائى اين نسخه ونسخههائى كه در تصحيح آن مورد استفاده قرار گرفته است .
نگارندهء متن ؛ دبيران كاتبى قزوينى :
على پسر عمر پسر على ( يا محمد « 1 » ) ملقب به نجم الدين ، ومكنى به أبو الحسن وأبو المعالي « 2 » ومشهور به دبيران قزوينى وكاتبى قزوينى ( ز 600 م 675 ق ) « 3 » ، معاصر وشاگرد خواجهء طوسي ( م 672 ق ) وأستاذ علامهء حلى ( م 726 ق ) ميباشد . استادش خواجهء طوسي ، در پاسخى كه به پرسش وى نگاشته است ، أو را چنين ميستايد : « مولانا الامام نجم الملة والدين علامة العصر ، أفضل العالم ، على الكاتب ( چنين ) القزويني ادام اللّه أفضاله . . . » « 4 »
وشاگردش علامهء حلى ، در اجازتى كه براي ابن زهره علي بن إبراهيم حلبى نگاشت أو را چنين ستود :
« شيخنا السعيد نجم الدين علي بن عمر الكاتبي القزويني ويعرف بدبيران . كان من فضلاء العصر واعلمهم بالمنطق ، وله تصانيف كثيرة . قرأت عليه شرح الكشف . . » « 5 »
هامش
( 1 ) - نام جد دبيران در تاريخ گزيده ص 581 وحبيب ، السيرچ . خيام ج 3 ص 107 وفوات الوفيات 2 : 66 ورضات ص 610 وبه خط خودش كه در صفحهء پس از اين ديده ميشود ؛ على است . اما در هدية العارفين 1 : 713 محمد است . نام پدرش در همهجا عمر است ودر كشف الظنون محمد ديده ميشود . آداب اللغهء جرجى زيدان 3 : 250 نيز ديده شود .
( 2 ) - كنيت أبو المعالي در روضات وأبو الحسن در آنجا وهدية العارفين ديده ميشود .
( 3 ) - مرگ أو را همه در 675 نوشتهاند وزايجهء أو را در هدية العارفين 600 ق آورده است .
( 4 ) - نسخهء چاپ شده در مطارحات فلسفيه چ . آل ياسين . ص 18 .
( 5 ) - إجازات بحار الأنوار - ج 25 ص 22 - وگويا كشف الاسرار خنجى را خواسته است .
ص 7 ديده شود .