اصول راهنما * مردان بزرگ و « حجاب معاصرت »
مردان بزرگ تاريخ - به علل گوناگون ، و مهمتر از همه : به دليل فراتر بودن از سطح انديشه ، اطلاعات و تجارب مردم ( و حتى بعضا نخبگان ) زمانهء خويش ، و شنود و شهود اسرار نهان در خشت خام حوادث - در عصر خود ( به رغم شهرت و معروفيّت ) نوعا « غريب و ناشناخته » اند . متأسفانه ماجرا بدينجا نيز ختم نشده و اى چه بسا ابعادى تلختر و سوكانگيزتر به خود مىگيرد ، و آن ، زمانى است كه دوران زندگى اين مردان بزرگ ، با ادوار « بحرانى » تاريخ ، مقارن افتد و پاى آنان ( خواسته يا ناخواسته ) به كشاكشهاى سهمگين اجتماعى و سياسى و فرهنگى روز كشيده شود . در اين صورت است كه آن « غربت و ناشناختگى » ، بر اثر جهل دوست و طرّارى دشمن ، به « تحريف » مرام و شخصيت ، و « بدشناختگى » آنان ، مىانجامد و چه بسا بازيگران سياسى ، كه دانش و درايت اين بزرگان را سدّ راه مطامع خويش مىبينند ، با تبليغات زهرآگين خويش ، در چشم مردم سادهدل ، از « ميش » ، « گرگ » مىسازند و « شهد » را « شرنگ » مىنمايانند . . .
صاحب عروه ، از جملهء شخصيتهاى بزرگ و تاريخسازى است كه به دليل زيستن در كوران عصرى مهآلود و پرتنش ، و آكنده از دسيسهها و درگيرىهاى نهان و آشكار ( - عصر مشروطه ) و نيز به دليل ژرفانديشىها و فراترنگرىها و دوربينىهاى خويش ، چهرهء واقعىاش در غبارى غليظ از سوء فهمها ، بلكه وارونهبينىها و وارو - نگاريهاى غرضآلود فرورفته است .
عبور از حصار اين سوء فهمها و وارونهنگارىها ( كه قدمتى 100 ساله دارد ) و دستيابى به شناخت و تحليلى درست و دقيق از انديشه و عملكرد سيد ، مستلزم آن است كه نخست ذهن خود را از همهء سخنانى كه تاكنون ( توسط مخالفان و حتى بعضا موافقان ) دربارهء وى گفته شده موقتا فارغ سازيم . سپس ( برپايهء اسناد و مدارك معتبر موجود ) ديدگاهها و مبانى كلاننظرى و انديشگى وى را ( كه به مثابهء « اصول راهنماى عمل » با حوزههاى گوناگون ، منجمله : حوزهء « اجتماع و سياست » ، در پيوند و دادوستد است )