روى عن الصادق « عليه السلام » انّه حضر و عمومته و مشايخ آل ابى طالب حضروهم يريدون ان يزوّجوا مولى لهم قال فجلس « عليه السلام » و قال : المحمود الله . . . و قد زوّجناه على ما امر الله به
( فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ )
« 1 »
5 ) صحيحه ابى مريم :
بسند صحيح عن ابى مريم عن ابى جعفر « عليه السلام » قال : المؤلى يوقف بعد الاربعة الاشهر ، فان شاء امساك بمعروف او تسريح باحسان ، فان عزم الطلاق فهى واحدة و هو املك برجعتها « 2 »
در سند روايت معلى بن محمد واقع است ، كه به نظر استاد مد ظلّه امامى ثقه است .
6 ) عبارت تفسير منسوب به على بن ابراهيم قمى :
در اين تفسير درباره
« أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ »
گويد : قال فى الثالثة و هو طلاق السنة
گويا مراد از اين عبارت اين است كه تسريح به معناى طلاق است و تسريح باحسان به معناى طلاق السنة است ، در مقابل طلاق البدعه ، و گويا عبارت « على ما نزل به الكتاب » در مرسله ابى القاسم فارسى هم اشاره به همين امر است كه طلاق بايد طلاق السنة باشد .
د ) اشاره به كلمات مفسّران در تفسير آيه مورد بحث :
1 ) نظرهاى مفسّران در تفسير آيه :
مفسران مراد از
« الطَّلاقُ مَرَّتانِ »
را طلاق رجعى دانستهاند كه تنها دو بار مىباشد ، بر خلاف نظر اهل جاهليت كه در تعداد طلاق محدوديتى قائل نبوده ، حتى مرد مىتوانسته هزار بار هم طلاق دهد ، لذا در جاهليت گاه مردها براى آزار زن او را طلاق مىدادند و در اواخر عده رجوع مىكردند ، دوباره طلاق مىدادند و باز در اواخر عده رجوع مىكردند ، قهراً اين زن نه زوجه اين شخص به حساب مىآمد و نه مىتوانست شوهر ديگر داشته باشد ، آيه
« وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا
[ بقره / 231 ]
هامش
( 1 ) رسالة فى المهر از شيخ مفيد : 29
( 2 ) كافى 6 : 132 / 8 و به نقل از آن در تهذيب 8 : 5 / 8 ، وسائل 22 : 351 / 28767 ، باب 10 ، از ابواب كتاب الايلاء و الكفارات ، ح 2