دارد كه از آن استفاده مىشود مسأله جزء مسلّمات نيست ، كه اين مطلب صحيحى است .
ب ) حكم نظر مملوك به مالكه :
1 ) كلمات بزرگان دربارهء روايات مفسرهء آيهء شريفهء « أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
مرحوم شيخ ( ره ) در خلاف و مبسوط به روايت اصحابنا نسبت داده كه مراد از
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
كنيزان است و مراد بندگان نيست .
بعد از مرحوم شيخ ، ابن ادريس در سرائر ، قطب راوندى در فقه القرآن نيز به اين نكته اشاره كردهاند كه آيهء قرآن عبيد را شامل نمىشود و گفتهاند كه به خاطر روايات ، مراد از
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
اماء مىباشد اما يك روايت هم نقل نكردهاند ، حدس زده مىشود كه منشأ همهء آنها عبارت مرحوم شيخ طوسى ( ره ) باشد .
در مقابل ، عدهاى مانند علامه در مختلف ، محقق كركى ، شهيد ثانى آيه را عام دانسته ، اختصاص آن را به اماء انكار كردهاند .
در مجمع البيان مىگويد : قيل معناه العبيد و الاماء و روى ذلك عن أبى عبد الله عليه السلام .
شهيد ثانى هم مىگويد : روى الكلينى اخباراً كثيرة بطرق صحيحة عن الصادق عليه السلام أن المراد لقوله تعالى
« أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
شامل للمملوكة مطلقاً . و بعد هم صحيحه معاوية بن عمار را نقل مىكند . شهيد ثانى ( ره ) از اخبار بسيارى كه كلينى در تفسير آيه ذكر كرده سخن مىگويد ، در حالى كه در رواياتى كه هست ، در مقام تفسير اين آيه مطلبى مطرح نشده و فقط صحيحهء معاويه بن عمار در اين مقام است .
لذا مراد تفسير اصطلاحى نيست و مراد اين است كه گرچه آن روايات در مقام تفسير آيه نباشد ولى با توجه به روايات و با در نظر گرفتن روايات ، منظور از آيه مشخص مىشود ، همانطور كه مراد از عبارت معروف « ان القرآن يفسر بعضه بعضاً » نيز همين