قرآن تنظيم شده ، در اصل براى القاء در مجالس و منابر آن مرحوم تنظيم شده باشد .
نكته ديگرى كه بايد در رابطه با كتاب متذكر شد ، مشى حديث گرايانه مرحوم امينى است كه اثرى واضح در محتوا و شكل كتاب فراهم كرده است . پايه اصلىِ استدلالات و مطالب ايشان در مباحث اعتقادىِ مطرح شده در كتاب ، بر اساس احاديث منابع مختلف شيعى است و در اين زمينه البته تنها به كتابهاى اربعه استناد نكرده و از منابعِ گاه مهجور هم در مقام استدلال بهره بردهاند . البته ايشان در مقام استدلال ، تنها به ذكر احاديث بسنده نكرده و گاه در مقام بحث و توضيحِ احاديث ، و يا موضوعاتى كه مورد تأييد قرار دادهاند ، به گفتار دانشمندان قديم و جديدِ اماميّه استناد كرده و حتى در موردى در يك بحث اعتقادى به نقل استفتائات فقهىِ برخى از فقيهان معاصر استناد كردهاند ؛ كه البته چنان كه معلوم است مباحث اعتقادى ، مجال استفتاء نيست و حتماً آن مرحوم در مقام تأييد بدان استناد كردهاند .
نكته واپسينى كه ضرورت مىدانم درباره آن اندكى در اين يادداشتِ شتابزده سخن برانم ، آن است كه مشى كلى مرحوم امينى در اين كتاب ، تبيين پارهاى از مباحث اعتقادى بر اساس « مكتب اهل بيت » است . گرچه گاه در بحث از مقامات اهل بيت از نقطه نظر تكوينى ، تأثير پذيرىِ ايشان از اصطلاحات اهل عرفان و گاه فلسفه در مباحث اين كتاب ديده مىشود .
اما در مجموع مشى كلى ايشان ، مخالفت با آراى فلاسفه و حتى متكلمان قديم اماميه است . من اساساً نمىدانم تا چه اندازه مرحوم امينى با گرايشات معارفىِ مرحوم ميرزا مهدى اصفهانى آشنا بوده است ، اما نوعى نزديكى در مشىِ اين دو ، در اين كتاب ، به ويژه در مباحث اسماء و صفات و نيز عوالم ذرّ و بحث طينت ، ديده مىشود . اصولًا ابتناى بسيارى از اعتقادات دينى در مباحث توحيد و نبوت و معاد بر پايه موضوعات متعلق به عوالم ذرّ و طينت ، شيوهاى است كه خاصه با مشى مرحوم ميرزا مهدى اصفهانى نزديك است . و البته مىدانيم كه به ويژه نزد گرايشات اهل اخبار و حديث ، اين مباحث از ديرباز محل عنايت بوده و استناد به احاديثى از منابعى گاه محل ترديد ، نزد آنان در اين زمينه بسيار شايع بوده است . شيوه متكلمانِ مكتب شيخ مفيد و شريف مرتضى در مباحث اعتقادى كاملًا متفاوت بوده و البته مرحوم امينى در اين كتاب لازم ديده به آن شيوه پاسخ دهد و در جهت اثبات باورهاى خود در رابطه با عوالم ذرّ و
امين شريعت : ويژه نامه همايش رونمايي از كتاب المقاصد العلية في المطالب السنية ( فارسى ) — صفحة 54
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص٥٤