نماز خواندم و ديدم هرگاه سجده مىرود يا سر از ركوع برمىدارد تكبير مىگويد ، پرسيدم چه كسى اولينبار تكبير گفتن را ترك كرد ؟ گفت : عثمان رضى اللّه عنه ، آن هنگامكه پير شد و صدايش ضعيف گشت ، آن را ترك كرد » . « 1 »
علامه در ادامه گويد :
« در جلد دهم انشاء اللّه در اينباره بتفصيل بحث خواهد شد و خواهيم ديد كه گفتن تكبير در نماز [ چه بلند و چه آرام ] در ركوع و سجود و برخاستن ، سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خدا است ، سنّتى ثابت و قطعى كه همه مسلمانان بر سر آن اتفاقنظر دارند و اصحاب به آن عمل مىكرده و ائمه مذاهب اسلامى بر آن اجماع نمودهاند . اين بحث روشن مىسازد كه اولين كسى كه آن را ترك كرد ، عثمان بوده است و معاويه و بنى اميّه از او پيروى كردهاند و هنوز مردم بر اين شيوه عمل مىكنند و چنان به آن خو گرفتهاند و عادت كردهاند كه سنّت و رويّهء صحيح در اينباره از بين رفته و فراموش گشته است ، بطورى كه هركس بدين سنّت متمسّك باشد در نظر عامه غريب مىنمايد ، و مىپندارد كه خلاف شرع مرتكب شده . مسئوليت ادامه اين امر به عهده خليفه است كه شروعكننده ترك سنّت تبديلناپذير خدا است » . « 2 »
ايشان در ادامه مىنويسد :
« زرقانى در « شرح موطّأ » « 3 » ( ج 1 ، ص 145 ) گويد : احمد « 4 » [ بن حنبل ] از قول عمران روايتى دارد ، كه مىگويد : اولين كسى كه تكبير [ گفتن ] را ترك كرد عثمان بود ، هنگامىكه سنّش زياد شده بود .
و طبرى از أبى هريره روايتى دارد كه گويد : اولين كسى كه آن [ - تكبير ] را ترك كرد معاويه بود .
هامش
( 1 ) . الغدير ، ج 9 ، ص 66 .
( 2 ) . الغدير ، ج 9 ، ص 67 .
( 3 ) . شرح الموطّأ ، ج 1 ، ص 159 ، ح 163 .
( 4 ) . مسند أحمد ، ج 5 ، ص 597 ، ح 19380 .