الدّين عاملى او را در شمار علماء بزرگ شيعه مثل كلينى ، صدوق ، شيخ مفيد ، شيخ طوسى آورده است علّامه مجلسى او را در حواشى نقد الرجال به عنوان افقه الفقهاء ياد كرده و در پيشگفتار بحار او را به عنوان پرچمدار علم لغت و عروض و عربيت در صفوف اماميه معرفى نموده است و شيخ حرّ عاملى او را با عنوان محقق ، متكلّم والامقام در علم ستوده است همچنين ثعالبى در فقه اللغه و سيوطى در بغيه الوعاه او را در علوم سخندانى و عربيت و لغت ستودهاند . 4 - وى به حديث نوشتن عنايت ويژه داشت و مىگفت هركس حديث ننويسد شيرينى اسلام را احساس نخواهد كرد و به گفتهء ابو الفضل زيد بن صالح حنفى موقعى كه صاحب بن عباد تصميم به املاء حديث گرفت در منصب وزارت مشغول بود روزى طليسان پوشيده در هيئت اهل علم بيرون آمد .
گفت : سابقهء علم و دانش مرا قبول داريد ؟ همگان تصديق كردند بعد گفت : من از كودكى تا حال از مال پدر و جدّم استفاده كردهام ( حقوق وزارت نگرفتهام ) ولى نمىگويم از حق كشى معصوم بودهام ، اينك خدا و سپس شما را گواه مىگيرم كه از هرگناهى توبه مىكنم آنگاه براى خود خانهاى انتخاب كرد و نام آن را خانهء توبه نهاد و يك هفته در آن اعتكاف نمود و بعد از آنكه امضاى فقها را به درستى توبهء خود جمعآورى نمود بر مسند املاء حديث نشست آنقدر جمعيت زياد مىشد كه هفت نفر صدا به صدا سخن او را به آخرين نفر مىرساندند . 5 - وى ساليانه پنج هزار دينار به بغداد مىفرستاد تا ميان فقهاء و اهل ادب تقسيم شود . 6 - شش نفر از بزرگان كتابهاى خود را به نام او نوشته و به او اهدا كردند . 7 - علّامه امينى 35 كتاب از تأليفات وى را ذكر كرده كه در علوم مختلف مثل : اصول ، كلام ، ادبيات ، مذاهب و نحل ، طب ، شعر و . . . نوشته است . 8 - وى كتابخانهء بزرگى فراهم آورد كه وقتى صاحب خراسان نوح بن منصور سامانى به او پيشنهاد وزارت با عطاى زياد نمود در جواب گفت : چگونه مى توانم اموال خود را حركت دهم كه تنها دفاتر و كتب علمى مرا بايد 400 شتر بلكه بيشتر حمل كنند . البته بعدها سلطان محمود كه وارد رى شد به او گفتند اين كتب رافضيان و اهل بدعت
خلاصه الغدير در هزار نكته ( فارسى ) — صفحة 383
مساهمون: رضا معراجي
ص٣٨٣