و نيز فرموده است : « هر كسى در سايه صدقات خود قرار دارد ، تا آنگاه كه ميان مردم حكم شود . » « 6 » از آن حضرت پرسش شد كدام صدقه بهتر است ؟ فرمود : « اين كه در حال تندرستى و حرص به مال و اميد به بقاى زندگى و بيم از تنگدستى صدقه دهى و به خود مهلت ندهى تا جان به حلق رسد و بگويى : آن چيز براى فلان و آن براى فلان . » « 7 » آن حضرت روزى به اصحاب خود فرمود : « صدقه دهيد » ؛ مردى گفت : نزد من دينارى است فرمود : « آن را براى خودت صدقه ده » گفت : دينار ديگرى دارم فرمود :
« آن را به همسرت انفاق كن » ؛ گفت : دينار ديگرى دارم فرمود : « آن را بر فرزندت انفاق كن » ؛ گفت : دينار ديگرى دارم فرمود : « آن را بر خدمتكارت انفاق كن » ، گفت : دينار ديگرى دارم فرمود : « تو به مصرف آن بيناترى . » « 8 » و فرمود : « صدقه بر آل محمّد ( ص ) حلال نيست چه آن چرك مردم است . » « 9 » مىگويم : مراد از صدقه در اين حديث زكات واجب است ، چنان كه از امام باقر و صادق ( ع ) نقل شده و در دخول نذورات و كفّارات در اين حكم دو قول است امّا در مورد صدقات مستحبّ ميان اصحاب ما ( شيعه ) اختلافى نيست كه براى آنها مباح مىباشد و نصوص در اين مورد فراوان است .
از ائمه معصومين ( ع ) به سند صحيح روايت شده است : « صدقهاى كه بر مردم واجب است بر ما حلال نيست امّا غير از آن اشكالى ندارد . » « 10 » در حديث ديگرى است :
« اگر صدقه ( بطور مطلق ) بر ما حرام بود براى ما جايز نبود كه به سوى مكّه بيرون رويم
هامش
( 6 ) مسند احمد ، ج 4 ، ص 147 .
( 7 ) صحيح بخارى ، ج 2 ، ص 30 ؛ صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 93 ؛ سنن نسائى ، ج 5 ، ص 68 .
( 8 ) سنن نسائى ، ج 5 ، ص 62 ؛ سنن ابو داود ، ج 2 ، ص 393 .
( 9 ) سنن نسائى ، ج 5 ، ص 106 .
( 10 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 366 ؛ كافى ، ج 4 ، ص 59 ؛ صدوق در الفقيه ، ص 157 ، مىگويد : صدقهء غير بنى هاشم بر بنى هاشم حلال نيست مگر در دو صورت : اوّل آن كه تشنه باشد و در آن حال به آبى برسند و از آن بياشامند ، دوّم صدقه بعضى از آنها بر بعضى ديگر .