1 - به چيزى نظر دوختن ؛ 2 - آب بينى انداختن ؛ 3 - اخلاط سينه را بيرون دادن ؛ 4 - آب دهن بيرون ريختن ؛ 5 - لبخند زدن ، امّا قهقهه يعنى خندهء صدادار موجب بطلان نماز است ؛ 6 - كف زدن جز به هنگام ضرورت ؛ 7 - تكيه كردن بر دستها يا بر يكى از آنها در وقت برخاستن ؛ 8 - تبازخ در ركوع ، و آن پشت را به طرف بالا منحنى كردن و سينه به جلو دادن است ؛ 9 - تدبيخ در ركوع ، و آن پشت را به طرف بالا منحنى كردن و سر را پايين آوردن است .
و خشوع دل مستلزم خشوع جوارح است ، از اين رو هنگامى كه پيامبر ( ص ) نمازگزارى را ديد كه ضمن نماز بازى مىكند فرمود : « اگر دل اين شخص خشوع داشت اعضايش خاشع بود . » « 104 » و عكس اين درست نيست ، چه دل اصل و محور اعمال آدمى است .
فضيلت مسجد و محلّ نماز
( 1 ) خداوند متعال فرموده است :
إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
« 105 » در الفقيه آمده كه ابو حمزهء ثمالى از ابى جعفر امام باقر ( ع ) روايت كرده است : « كسى كه نماز واجبى را در مسجد الحرام به جا آورد خداوند همهء نمازهاى او را از زمانى كه نماز بر او واجب شده ، و همهء نمازهايى را كه تا زمان مردن به جا مىآورد مىپذيرد . » « 106 »
هامش
( 104 ) الجعفريّات ، ص 36 .
( 105 ) توبه / 18 : همانا مساجد الهى را كسى آباد مىكند كه به خدا و روز بازپسين ايمان آورده باشد .
( 106 ) الفقيه ، باب فضل المساجد ، شمارهء 2 .