مقدّمه
در اين بخش ، حكايات جحا از قرن اوّل هجرى يعنى از زمان خودش تا آخر قرن نهم كه زمان تأليف كتاب « مضحك العبوس » از ابن سودون متوفّاى 868 ه مىباشد و شامل 93 حكايت است آمده است .
بعد از قرن نهم تا اول قرن چهاردهم ، هيچ تأليفى و حكايت جديدى از جحا در كتب ادب ديده نمىشود .
حكايات واقعى جحاى اوّلى همين 93 حكايت است . اين حكايات از لحاظ سبك و اسلوب و معانى و مفاهيم با ساير حكايات كه از قرن چهاردهم به بعد به نام جحا آمده است تفاوت فاحشى دارند و غالبا كوتاه مىباشند .
از مختصات ويژهء حكايات اين بخش ، عريان بودن آنهاست ، كه اصولا طنز قدما عريان مىباشد .
سير حكايات جحا در اين نه قرن چنين است :
1 . جاحظ متوفّاى 255 ه ، رسالهء بغال : يك حكايت .
2 . حمزهء اصفهانى متوفّاى 351 ه ، سوائر الأمثال : يك حكايت ؛ الدّرة الفاخرة فى الأمثال السائرة : سه حكايت .
3 . ابو هلال عسكرى متوفّاى 395 ه ، جمهرة الأمثال : دو حكايت .
4 . راغب اصفهانى متوفّاى 401 ه ، محاضرات الأدباء : چهار حكايت .