[ 528 ] فضل بن مقاتل بلخى
ابو مقاتل فضل بن مقاتل بن سليمان ازدى بلخى ، در شهر بلخ تولد يافت . او در اين شهر علوم را فراگرفت و به درجاتى از دانش دست يافت . وى بهويژه در علم حديث تبحر يافت بهطورى كه از محدّثان صاحبنام و برجستهء بلخ به شمار مىآمد .
او رواياتش را از طريق ابو اسحاق ابراهيم بن اسحاق بن عيسى طالقانى ، عبد اللّه بن عمر بن كيسان ، عبد الرزاق بن همّام ، عبد العزيز بن خالد بن زياد ترمذى ، نضر بن زراره ، نضر بن شميل و يزيد بن حكم عدنى نقل مىكرد ، نيز راويانى مانند امام بخارى ، جعفر بن محمّد فريابى ، ابو درداء عبد العزيز بن منيب مروزى ، عجيف بن آدم و ابو اسماعيل محمّد بن اسماعيل سلّمى از وى رواياتى را نقل كردهاند .
ابو عبيد آجرى مىگويد : من از ابو داود پرسيدم كه نظر شما دربارهء حديث فضل بن مقاتل چيست ؟
گفت : محدّثان و رجالشناسان ، در حديث فضل بن مقاتل ترديدى نكردهاند و همه او را ثقه مىدانند « 1 » .
المزى مىگويد : فضل بن مقاتل بلخى از جمله شاگردان ابراهيم بن اسحاق بن عيسى بنانى است . وى از استادش رواياتى را نقل كرده است « 2 » .
امام بخارى ، فضل بن مقاتل را توثيق كرده و روايتى نيز از او نقل كرده است « 3 » .
ابن حجر ، فضل بن مقاتل را در طبقهء يازده روات قرار داده است و او را ثقه مىداند « 4 » .
ذهبى ، عقيده دارد ، فضل بن مقاتل بلخى بين سالهاى 231 تا 240 ه . وفات كرده است « 5 » .
هامش
( 1 ) - تهذيب الكمال ، ج 23 ، ص 253 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 4 ، ص 477 ؛ الجرح و التعديل ، ج 7 ، ص 69 ؛ خلاصة تهذيب الكمال ، ص 263 .
( 2 ) - تهذيب الكمال ، ج 2 ، ص 40 .
( 3 ) - الادب المفرد ، ص 91 ، باب عيّاب ، ص 103 .
( 4 ) - تقريب التهذيب ، ج 3 ، ص 160 .
( 5 ) - تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 231 تا 240 ه . ، ص 296 .