است . 1 از تاريخ تولد وى اطلاعى در دست نيست اما از آنجا كه در جمادى الآخر سال 1230 ق به دستور عباس ميرزا نايبالسلطنه در شمار افراد دومين هيئت محصلين براى كسب علم رياضى و مهندسى به اروپا رهسپار شد مىتوان سال تولد وى را قبل از 1215 ق قلمداد كرد . همراهان او در سفر به اروپا عبارت بودند از ميرزا محمد صالح شيرازى كه براى تحصيل زبان و فلسفه اعزام شد و بعد از بازگشت نخستين روزنامه را در تهران منتشر ساخت ، ميرزا محمد جعفر براى آموزش طب و شيمى ، ميرزا رضا سلطان براى تكميل مطالعه درباره توپخانه و استاد محمد على چخماق ساز براى يادگيرى آهنگرى و كليدسازى 2 .
اين پنج دانشجو به همراه يك مأمور بلندپايه نظامى انگليس به نام دارسى با عبور از خاك روسيه در 29 شوال همان سال به انگليس رسيدند . اما در آنجا كلنل دارسى كه مخارج يكساله تحصيل اين دانشجويان از سوى نايبالسلطنه ايران به او داده شده بود حاضر نبود به آنها پول بدهد و انگليسى ديگرى به نام جيمز موريه كه مخالف هر نوع پيشرفت ايرانى بود به گونههاى مختلف از رسيدن هرگونه كمكى به اين دانشجويان مانع شد . آنان براى مدتى سرگردان و در رنج بودند تا اينكه سرانجام به راهنمايى حاج ميرزا بابا افشار كه در انگليس تحصيل مىكرد سرانجام به كارخانهها و مدارس راه يافتند . ميرزا جعفر خان در سال 1234 ق و پس از سه سال و نيم تحصيل به ايران بازگشت 3 . ميرزا جعفر خان پس از بازگشت به ايران به آموزش « فنون رياضى و مهندسى و علم توپخانه مشغول شد » و به دليل خدمات شايستهاى كه در اين راستا انجام داد از سوى شاه به « لقب خانى و مهندسباشى » مفتخر گرديد و يكى از روستاهاى آذربايجان به تيول هميشگى او داده شد 4 . او در 1252 ق از سوى محمد شاه قاجار به عنوان سفير
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 242
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص٢٤٢