فرزند پرويز ميرزا نير الدوله ( م 1305 ق ) نوه فتحعلى شاه قاجار 1 .
وى دوران كودكى را در قصر ناصر الدّين شاه گذراند . هنگامى كه به سن كمال رسيد مقام پيشخدمتى ناصر الدّين شاه به او داده شد . نير الدوله تا اواخر سلطنت ناصر الدّين شاه به شاهزاده پيشخدمت معروف بود و در دو سفر ناصر الدّين شاه به اروپا در سالهاى 1290 و 1295 ق به عنوان پيش خدمت ، شاه را همراهى مىكرد 2 . علاوه بر سمت پيشخدمتى ، رسيدگى به امور باغ و عمارت دوشانتپه و باغوحش آنجا به عهده وى بود 3 . سال 1305 ق پرويز ميرزا نير الدوله كه غالبا حكومت سبزوار و نيشابور را داشت درگذشت و لقب به پسرش سلطان حسين ميرزا داده شد 4 . در سال 1309 ق به حكومت نيشابور منصوب شد و فرمان امير تومانى را هم دريافت كرد 5 . تا چند سال بعد حكومت سرولايت سبزوار و غيره ضميمه حكومت نيشابور گرديد و در اين مدت اكثر املاك خوب و مرغوب نيشابور را به تصرف خود درآورد و از ملاكين درجه اول نيشابور گرديد 6 .
در سال 1318 ق با درگذشت شاهزاده على نقى ميرزا ركن الدوله والى خراسان سلطان حسين ميرزا نير الدوله با دادن پيشكش قابل توجهى به شاه و صدراعظم جانشين وى گرديد 7 . وى تا سال 1323 ق حاكم خراسان بود 8 . علت عزل وى از حاكميت خراسان شورش مردم بر ضد او در اثر ظلم و ستم وى بود . حيدر خان عمو اوغلى در خاطرات خود مىگويد :
« چيزى كه اثر فوقالعاده در قلب من
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 197
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص١٩٧