بعد هم مردم قصد شورش داشتند .
فتحعلى خان با درك اين موضوع سعى نمود « با گستردن سفره و اطعام » آنها را راضى نگه دارد اما اغلب كسبه « از رفتن بر سر آن سفره خوددارى كردند . » 20 به تدريج اوضاع به گونهاى مغشوش شد كه هيچگونه امنيتى در شهر و اطراف آن وجود نداشت ، در اين ميان قوام الملك به تحريك ايلات پرداخت و آنها را عليه صاحبديوان شوراند .
اين وضعيت ادامه داشت تا اينكه در جمادى الثانى 1305 ق ايالت فارس به سلطان اويس ميرزا احتشام الدوله ( 1255 - 1310 ق ) واگذار و صاحب ديوان به تهران احضار شد 21 . در شعبان 1308 ق صاحبديوان به عنوان حاكم خراسان و متولى آستان قدس به مشهد آمد و تا سال 1310 ق در اين سمت بود . حكومت او در خراسان با نهضت تنباكو همزمان شد . اين حركت در مشهد توسط علمايى چون ميرزا حبيب مجتهد و شيخ محمّد تقى بجنوردى و ديگران رهبرى مىشد 22 و در اوايل سال 1309 ه . ق با تعطيلى بازار توسط كسبه شهر به اوج رسيد . فتحعلى خان صاحبديوان كه همكارى هميشگى با انگليسىها و از جمله نمايندگى كمپانى رژى در مشهد داشت ، تلاش زيادى در سركوب حركت و جلوگيرى از گسترش دامنه آن نمود كه تا حدى هم موفقيت بدست آورد . 23 در طى اين حركت بين طلاب حوزه علميه كه قصد داشتند با بستن دربهاى حرم اعتراضها را گسترش دهند ، و خادمان حرم كه از صاحب ديوان دستور مىگرفتند درگيرىهايى روى داد . 24 همزمان با اين جريان وقوع و با همهگير در شهر كه به فوت تعداد زيادى از اهالى انجاميد بر مشكلات صاحبديوان افزود و موقعيت او را به شدت متزلزل كرد . او همچنين در مراوداتى كه با امير افغانستان در رابطه با شيعهآزارى افغانها داشت ؛ از موضع ضعف ، عمل كرد 25 . بااينحال در رابطه با آستان قدس ، اقدامات مؤثرى انجام داد . بهويژه موقوفههايى كه او از خود بر جاى گذاشته است قابل توجه مىباشد .
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 156
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص١٥٦