كاظم طالقانى قزوينى و ملا خليل قزوينى پيمود . او از پيشتازان جنبشهاى فكرى و ترويج زبان فارسى در حوزههاى علمى شيعه بود و بيشتر آثار خويش را به فارسى تأليف نمود و يا اينكه كتب مهم عربى را به فارسى ترجمه كرد . در روزگار روغنى دولت صفويان از جريان اخباريگر حمايت مىكرد . در حدود 1070 ق كه جمعى از علماى اصولى قزوين به شهرهاى گوناگون تبعيد شدند ، روغنى به شهر قندهار تبعيد شد . او در 1075 ق به مشهد مقدس هجرت نمود و تا آخر عمر از مشهد بيرون نرفت و در همان سامان وفات يافت . شيخ حر عاملى در امل الآمل از وى با عظمت و بزرگى ، با عنوان « مولانا محمّد صالح بن محمّد باقر القزوينى المعروف بالروغنى . . . » ياد كرده است . وى از علمايى است كه به نثر فارسى خدمات شايانى نموده و تمامى آثار خود را جز شرح عربى صحيفهء سجاديه ، همگى را به زبان فارسى نگاشته است . وى بيش از بيست عنوان كتاب از خود به يادگار گذاشته كه عبارتند از : شرح نهج البلاغة ، مهمترين و بزرگترين اثر او كه از مفيدترين شروح نهج البلاغة است كه در 1321 ق توسط ميرزا على آشتيانى به غلط به نام محمّد صالح برغانى طبع گرديده ولى در چاپ دوم در 1380 ق در تهران اين اشتباه مرتفع گرديده است ؛ كنوز العرفان و رموز اصحاب الايقان ، در 1374 ش در تهران جلد چهارم شرح مثنوى او چاپ شده كه نسخه خطى آن در كتابخانهء امام صادق عليه السّلام در قزوين محفوظ است ؛ ترجمه محاضرات راغب كه در 1372 ش طبع گرديد ؛ حكمت اسلام كه شامل كلمات قصار امير المؤمنين عليه السّلام است توسط دكتر جلال الدّين محدث در 1354 ش چاپ شد ؛ ترجمهء عهدنامهء مالك اشتر ؛ ترجمهء صحيفهء سجاديه ؛ بركات المشهد المقدس ؛ ترجمه فارسى كتاب عيون اخبار الرضا ، شرح دعاء السمات به فارسى ، اكل آدم من الشجرة ؛ مقامات ؛ منشور ادب الهى و دستور العمل كارآگاهى ؛ رساله در
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 228
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص٢٢٨