پيشگويى سياسىاند ، كه سپس باز تحت عنوان « مكاشفه و ملاحم » ياد خواهند شد ، در اينجا فقط مطالب و موضوعات « معادشناسى » زروانى - زردشتى آنها مطمح نظر بوده است .
III
. عبادات ( نظرى )
از جملهء متون اوستا نسك سوم ( - بغونسك ) ، نسك نهم ( - كشكير و بو ) ، نسك چهاردهم ( - بغانيشت ) و نسك بيستم ( - هادوخت ) متضمّن عبادتهاى نظرى بوده است . چنين نمايد كه از زمرهء نسكهاى گاهانى اوستا ، هر « يسن » يا « يشت » را بايد جزو عبادتنامههاى نظرى محسوب كرد . پيشتر هم در شرح متون زندى يا تفاسير پهلوى اوستا گذشت كه كتابهاى « يسنا پهلوى ، ويسپرد پهلوى ، يشتهاى پهلوى ، چيتيك اوستاك » عموما شامل عبادت نظرى مزديسنايى باشند .
( 1 ) . دينكرد ،
كه پيشتر (
I
، 1 ) ياد شد ، بهرگاسانى « كتاب هشتم » كه متضمّن خلاصهء 21 نسك اوستايى است ( اپيرتر ) و بخش هماك يشت « كتاب نهم » كه متضمّن نسك « ستوت يشت » گاهانى است .
( 2 ) . ماتيگان هفت امشاسپند ،
چنانكه ياد شد (
I
، 5 ) ، « ماتيگان سىيزدان » ( ح 80 ك ) كه بيان صفات ايزدان سى روز ماه است ؛ و « ستايشن سيروژك » چنانكه بيايد (
IV
، 4 ) متضمّن عبادت نظرى هم باشد .
IV
. ادعيه و اذكار
از جملهء نسكهاى « منثريك » ( - سخنان مينوى ) اوستا ، خصوصا نسك نهم ( كشكيسرو ) متضمّن شعائر دينى و « ادعيه و اذكار » مربوطه بوده است . ليكن كتاب « خرده اوستا » به مثابه جزوى از آن كيشنامهء زردشتى ، خود مجموعهاى از نيايشها و نمازها و آفرينها براى اوقات مختلف ( - گاهانى ) سال و ماهها و روزها و ديگر آيينها و جز اينها ، همچون « سفينة البحار » يا « مفاتيح الجنان » محدث قمى كتاب دعاى دم دستى بوده است . پيشتر هم در شرح متون زندى يا تفاسير پهلوى اوستا گذشت كه رسالات « نيايشهاى پهلوى » ( : آتخش نيايش ، اوان نيايش ، خورشيد نيايش ، ماه نيايش ، سيروژهء پهلوى ) در باب ادعيه ؛ و رسالات « آفرينهاى پهلوى » ( : آفرينگان گاهنبار ، آفرينگان