متضمّن اقوالاندرزى يا حكمت عاميانه هم باشد ؛ تأثيرات فارسى درى در متن نهايى رساله نمايان است .
( 4 ) . پتيت خوت ( ها )
- يعنى « توبهنامه » از گناهان موهومى كه بيانگر اعتقاد دينى است ؛ يكى در حدود / 1000 كلمه ، ديگرى توبهء موبد آتورپات مهر اسپندان ( سدهء 4 م ) - ولى شايد از پيروان او در عهد خسرو انوشيروان ( سدهء 6 م ) ، ديگر « پتيت ايرانيگ » ( - توبهء ايرانى ) حدود / 2200 كلمه ؛ و آخرى « پتيت وترتكان » ( - توبهء موت ) كه بالجمله از متون پازندى بوده باشند ؛ و تاواديا آنها را از مقولهء ادعيه و اذكار متضمّن اندرزهاى اخلاقى ياد كرده است « 1 » .
( 5 ) . ماتيگان هفت امشاسپند ،
رسالهاى در باب صفات امشاسپندان ( ح / 1000 ك ) - از جملهء متون پازندى كه در پى همان « پتيت خود » مذكور آمده ، جزو ملحقات « بوندهشن » هم بشمار است .
II
مبدأ و معاد ( شناسى )
از جمله دفترهاى اوستايى ، نسك چهارم ( - دامدات ) ، نسك 11 ( وشتى نسك ) ، نسك 13 ( اسپند نسك ) ، و نسك هفدهم ( - هوسپارم ) متضمّن مسائل مبدأ و معادى بوده است . پيشتر هم ، رسالهء زندى « ائوگمدائچا » پهلوى ياد شد ، كه بايد آن را جزو متون بوختارشناسى كهن بشمار آورد .
( 1 ) . دينكرد ،
كه پيشتر (
I
، 1 ) ياد شد ، در تضاعيف « كتاب پنجم » ( بخش 1 و 2 ) ، خصوصا « كتاب هفتم » - كه مبتنى بر « سپند نسك » اوستايى است - در بخشهاى آغازى از « مبدأ » آفرينش و در بخشهاى پايانى از دورهاى قيامت و « معاد » سخن رفته است .
( 2 ) . بوندهشن ( - آفرينش آغازين / بنيادين )
كه گويا در اصل « زندآكاسيه » نام داشته ، يعنى آگاهىهاى مبتنى بر « زند » اوستايى يا - به قول وست - « شناخت سنّت » ( - حديثشناسى ) تأليف موبد فرنبغدادگى / دادويه ( ن 2 س 3 ق ) - حدود / 13000 كلمه در دو نسخهء مشهور « ايرانى » و « هندى » مشتمل بر 22 بخش اصلى - كه چون بخش 9 خود شامل 19 بخش فرعى است - بر روىهم 40 عنوان مطلب دارد ؛ و نشان دادهاند كه
هامش
( 1 ) .Grundriss der Iranischen Philologie , b . II , pp . 109 - 110 /زبان و ادبيات پهلوى ، ص 179 - 180 .