« حقيقت روزها » ( ح 300 ك ) دربارهء اعمال ايّام ، با يك « پندنامه » آتورپات مهر اسپندان به فرزندش ( نك :
IV
، 4 ) ، دستورهاى بهدينان ( ح 800 ك ) در باب وظايف مذهبى روزانه ، با يك « آفرين » كوتاه ( ح 300 ك ) ، ماتيكان سى روز ( ح 1150 ك ) در باب اعمال مناسب هر روز ( نك :
IV
، 4 ) با تفصيل اضافى در خصوص پنج روز گاتهاى پايان سال ، كه اين فقره در همان متفرّقات قبلى ( ش 4 ) آمده است .
( 6 ) . چيم درون ( ح 380 ك )
- يعنى همان كلوچهء مقدّس كه پيشتر « ستايش » يا ذكر جلىّ تبرّك آن گذشت (
IV
، 5 ) ، نمادى است از زمين كه كوه البرز با چكاد « داتينگ » خود پروند آن باشد .
( 7 ) . نيرنگ بوى داتنو و يا تكارانو ( ح 290 تا 630 ك ) ،
مراسم بخور دادن و ذكر خوانى كه خود ديباچهاى بر « آفرينگان » ( - اذكار ) باشد .
VI
. شرايع و احكام
پيداست كه اينجا مراد كتابها يا نوشتههاى متضمّن قوانين و احكام شرعى يا فقهى ( دينى ) است ، چه كتابها و نوشتههاى مربوط به قوانين و اقضيهء مدنى يا عرفى ( غير دينى ) در يكى از بهرههاى آتى به عنوان « متون حقوقى » ياد خواهند شد ، اگرچه تفكيك اين دو مقوله امرى اعتبارى و اصولا ناممكن است . بارى ، نسكهاى هفتگانهء « داتيك » ( - قانونى / شرعى ) اوستا در اجزاء خمسهء موجود كمابيش احتوا يافته ، يا در « زند » ها و تفاسير مربوطه منطوى است . ولى مشهورتر همانا كتاب « ونديداد » ( - قوانين ضدّ ديو ) نسك نوزدهم اوستاست ، كه پيشتر در شرح ترجمههاى پهلوى متون اوستا ( ش 1 ) ياد شد .
( 1 ) . دينكرد ،
كه پيشتر (
I
، 1 ) ياد شد ، بخش دوم « كتاب پنجم » و هفت بهر دوم ( نسكهاى 7 - 14 ) داتيك « كتاب هشتم » ، از جمله نسكهاى 12 ( چيتردات ) و 14 ( بغانيشت ) متضمّن احكام شرعىاند .
( 2 ) . تفسيرى برونديداد پهلوى ( ح 27000 ك )
كه در پى روايات شمارى « مسائل »