روحانى ، ميرزا شكر اللّه [ آزادى ]
ميرزا شكر اللّه خان روحانى با تخلص آزادى ، فرزند ميرزا سيد محمد على متخلص به على ، فرزند ميرزا سيد جعفر ، فرزند مير ابو تراب تفرشى ، در سال 1245 خورشيدى در تفرش متولد شد .
پدرش سيد محمد على شاعرى عارف مشرب و قاآنى مآب بود و قصايد و غزلياتى در مدح حضرت على ( ع ) سروده است .
آزادى از كودكى به تهران آمد و تحصيلاتش را در اين شهر گذراند . پس از پايان تحصيلات متعارف ، در زمان حكمرانى شاهزاده سلطان اويس ميرزا ، فرزند شاهزاده معتمد الدوله فرهاد ميرزا ، در دستگاه حكومت فارس ابتدا به سمت منشيگرى و سپس ايشك آقاسىباشى ( آقاى بيرونى ) منصوب شد . پس از عزل شاهزاده به تهران آمد و در دستگاه كامران ميرزا نايبالسلطنه با سمت منشيگرى به كار پرداخت . از اوايل مشروطيت در وزارت ماليه به كارهاى دفترى و منشيگرى اشتغال داشت . آزادى شاعرى خوشمشرب و بذلهگو و عارفى خوشصحبت و نيكخو بود . حكايات و امثال و حكم و اشعار فارسى و عربى و داستانهاى فراوان در خاطر داشت كه هريك را به مناسبت بيان مىكرد . غالبا فىالبداهه شعر مىسرود . مخصوصا در ساختن ماده تاريخ و نيز شعر فكاهى مهارت داشت .
در مجلهء ادبى ارمغان و در مجلهء فكاهى اميد اشعارى را منتشر كرد . در زمان اجراى قانون ثبتاحوال و صدور شناسنامه كه هركس براى خود نام خانوادگى انتخاب مىكرد ، وى نام روحانى را برگزيد و چون سيد ضياء الدّين طباطبايى نيز اين نام را انتخاب كرده بود ، قطعه شعرى را سرود و نزد وى فرستاد . سيد ضياء پس از دريافت آن از انتخاب نام روحانى منصرف شد و نام طباطبايى را برگزيد .
شكر الله روحانى در اواخر حيات به علت شكستگى پا بازنشسته و خانهنشين شد . و در سال 1318 خورشيدى ، در 74 سالگى وفات يافت .
شعر زير نمونهاى از سرودههاى اوست :