عليه حكومت ايران نمود كه همين عمليات موجب تسريع اقدامات نظامى دولت ايران و شكست و دستگير نمودن دوست محمد خان شد . »
يكى از دلايل مهم روى كار آمدن پهلوى اول ، ايجاد حكومت تمركز قدرت و براندازى سيستم ملوكالطوايفى بود و طبيعى است كه در راه اجراى چنين نظريهاى ، موقعيت دوست محمد خان بلوچ نيز به خطر افتاد . هنگامى كه رضا شاه در مشهد بود ، دوست محمد خان در بلوچستان طغيان كرد . رضا شاه تلگرافى به اين مضمون براى او مخابره كرد : « در اين موقع كه من براى سركشى قشون به سرحدات شرق و شمال شرق آمدهام ، عمل شما فوقالعاده باعث تعجب است . فورا به محل خود بمپور مراجعت كنيد . » دوست محمد خان پس از دريافت اين تلگراف ، فورا به محل خود بازگشت تا بهانهاى به دست شاه نداده باشد و همچنين از اتهام عامل خارجى بودن در امان بماند . ولى اين سازش موقتى بود و در اواسط سال 1307 خورشيدى ، عدهاى نظامى به فرماندهى سرلشكر امان الله جهانبانى فرماندهء لشكر شرق به بلوچستان فرستاده شد و پس از تسخير قلاع سراوان و فهرج ( ايران شهر ) و بمپور مركز حكمرانى دوست محمد خان ، توسط اين لشكر ، در بهمن 1307 خود را تسليم قواى دولتى كرد و به تهران اعزام گرديد . گفته مىشود كه او به اين شرط تسليم قواى دولتى شده بود كه پس از عزيمت به تهران ، خود و خانوادهاش امان يافته و مجددا به بلوچستان برگردد و علت فرارش از تهران را نيز همين بدقولى نظاميان دانستهاند . به هر جهت به تهران اعزام گرديد و مدتى زندانى بود تا در روز 17 فروردين 1308 حضور شاه رفت و عفو شد ، ولى به اين شرط كه تا ابد در تهران تحت نظر بماند و ماهيانه سيصد تومان حقوق از دولت بگيرد . دوست محمد خان در تهران محترمانه مىزيست و تا حدودى آزاد بود . گاهگاهى نيز به حضور شاه مىرفت و شاه از او دلجويى مىكرد ؛ اما پس از 9 ماه اقامت در تهران ، تصميم به فرار گرفت و به اين منظور ، عنوان كرد كه مىخواهد به شكار برود . دوست محمد خان از مدتها پيش به فكر فرار بود . يكى از گماشتگانش را وادار كرده بود كه رانندگى اتومبيل بياموزد و ساير نوكرانش را نيز آماده و مهيا كرده بود . روز 19 آبان 1308 ، به همراه نوكرانش و على خان وكيلباشى مأمور مراقب نظميه ، به سمت حضرت عبد العظيم مىروند . پليس مأمور دروازه جلو آنها را مىگيرد ، على خان مراقب او مىگويد من همراه
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 229
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٢٢٩