تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 248

مساهمون:

ص٢٤٨
شد . او در اين سمت به خصومت با جنبش جنگل پرداخت و به نفع بيگانگان بر عليه هم‌وطنان خود دست به اقداماتى زد . 57 در كابينهء دوم « وثوق الدوله » ( 15 مرداد 1297 ) نيز كه به خاطر عقد قرارداد ننگين 1919 « وثوق الدوله » [ كه طى آن ايران تحت‌الحمايه انگليس محسوب مىشد ] « كابينهء قرارداد » خوانده مىشد ، فتح الله خان رشتى سمت وزارت جنگ داشت . در سال 1299 خورشيدى انگلستان به اين نتيجه رسيده بود كه با روى كار آوردن يك دولت واسطه و محلّل در ايران ، زمينه را براى يك كودتاى تمام عيار انگليسى آماده سازد . اين كودتا چندين هدف استراتژيك براى انگلستان داشت . اول اينكه كار نافرجام قرارداد 1919 به شكل ديگرى به انجام رسد . دوم اينكه يك دولت مركزى مقتدر در ايران روى كار بيايد تا با قلع و قمع سيستم شبكهء ملوك‌الطوايفى طرف انگلستان را دولت واحد و مقتدرى قرار دهد . سوم اينكه با كوبيدن مجلس و سران آزادى ، دولتى مطيع در جهت اجراى اوامر بعدى داشته باشد ، و بالاخره اينكه دولت دست‌نشانده ايران هرچه سريع‌تر بقول « حاج مخبر السلطنه » ، « تمدن بلوارى » غرب را با زور و خشونت به خورد ملت بدهد . در اين رابطه « نرمان » سفير انگليس در ايران طى تماس‌هايى با فتح الله اكبر اين مأموريت را به وى محول مىكند 58 . با پيشنهاد « نرمان » و موافقت « احمد شاه قاجار » فتح الله اكبر ، سپهدار اعظم در تاريخ پنجم آبان 1299 اولين كابينه‌اش را تشكيل مىدهد 59 . سپهدار اعظم گوش به فرمان سفارت انگليس داشت و مردى بىتدبير بود . حتى وزراى كابينه‌اش را با صلاحديد سفارت انتخاب و معرفى مىكرد . با توجه به حمايت انگلستان از دولت سپهدار اعظم سرانجام دولت او دوام نياورد و در دىماه 1299 مستعفى شد . پس از استعفاى فتح اللّه اكبر ، ايران تقريبا يك ماه بدون دولت بود ؛ صدارت را به « مستوفى الممالك » پيشنهاد كردند ، نپذيرفت . روز 29 دى 1299 « احمد شاه » ، « مشير الدوله » را به دربار احضار كرد و تشكيل كابينه را به او تكليف نمود ، ولى او هم زير بار نرفت . در آخر با صلاحديد سفارتخانه مجددا فتح اللّه اكبر زمام امور را بدست گرفت ( 28 بهمن 1299 ) ، تا كار نيمه تمام بپايان برسد 60 . روز اول اسفند 1299 خبر رسيد كه « رضا خان ميرپنج » با عده‌اى قزاق به سمت تهران در حال حركتند . اجراى نقشه كودتا كوركورانه يا متعمدا به دست سپهدار اعظم عملى